Emeklilik ve sigorta sistemine yeni bir yaklaşım getirecek olan Tamamlayıcı Emeklilik Sistemi (TES), 2026 yılı itibarıyla uygulamaya giriyor. Kamuoyunda “ikinci emeklilik” veya “ek gelir desteği” olarak nitelendirilen TES, milyonlarca özel sektör çalışanını ilgilendiriyor. İşte sistemin kapsamı, maaşlardan yapılacak kesinti oranları ve merak edilen diğer detaylar…
TES Kimleri Kapsayacak, Zorunlu mu Olacak?
Tamamlayıcı Emeklilik Sistemi, ilk aşamada yalnızca Sosyal Güvenlik Kurumu’na (SGK) bağlı özel sektör çalışanlarını kapsayacak. Kamu personeli, Bağ-Kur’lular ve çalışmayanlar bu kapsam dışında kalacak. Kamu çalışanları için ilerleyen dönemlerde ayrı bir düzenleme yapılması öngörülüyor, ancak henüz tarih verilmedi.
Halihazırda işyeri üzerinden Otomatik Katılım Sistemi (OKS) kapsamında olanlar, TES devreye girdiğinde otomatik olarak bu sisteme aktarılacak. Mevcut BES ya da OKS birikimleri ise korunacak ve ayrı hesaplarda izlenmeye devam edecek.
Kesinti ve Katkı Oranları Ne Olacak?
2026 yılında yürürlüğe girecek TES’te, çalışanın brüt maaşından yüzde 3 oranında kesinti yapılacak. İşveren katkısı ise başlangıçta yüzde 0,5–1 seviyelerinde olacak ve ilerleyen yıllarda yüzde 3’e çıkarılması hedefleniyor. Bu katkılara ek olarak devlet, çalışan ve işverenin toplam ödediği primin yüzde 30’u oranında ek katkı sağlayacak.
Örnek Hesaplama:
Brüt maaşı 40.000 TL olan bir çalışanın TES’e yapacağı katkı 1.200 TL olurken, işverenin katkısı kademeli olarak aynı tutara ulaşacak. Devlet katkısı ise toplam primin yüzde 30’u kadar olacak. Böylece, çalışanın hesabına her ay 3.120 TL birikmiş olacak.
Emekli Olanlar ve Çalışmaya Devam Edenler
Sistem, SGK’dan emekli olup özel sektörde çalışmaya devam edenleri de kapsayacak. Bu kişilerden de brüt maaşlarının yüzde 3’ü oranında kesinti yapılacak ve işveren ile devlet katkısı uygulanacak.
Cayma Hakkı ve Sistemde Kalış
TES, mevcut gönüllü BES sisteminden farklı olarak zorunlu olacak. Sisteme giren çalışanların toplu şekilde ayrılma hakkı bulunmayacak. Caymak isteyenlerin, sistem başlamadan önce işlemlerini yapmaları gerekecek.
TES ve BES Birlikte Devam Edecek
Bireysel Emeklilik Sistemi (BES), TES’ten bağımsız olarak devam edecek. BES tamamen gönüllü iken, TES zorunlu ve sabit oranlı bir ikinci emeklilik uygulaması olacak.
Kıdem Tazminatı ve Mevcut Haklar
Mevcut çalışanların kazanılmış kıdem tazminatı hakları korunacak. TES’in devreye girmesiyle geçmiş dönem kıdem tazminatlarında herhangi bir geriye dönük kayıp yaşanmayacak. Sistem sadece yeni dönemde birikimi ve katkı oranlarını ilgilendiriyor. Kıdem tazminatıyla TES’in birleştirilmesi konusunda ise henüz kesinleşmiş bir düzenleme bulunmuyor.
Ne Zaman Emekli Olunacak? Kısmi Para Çekme Mümkün mü?
Sistemde biriken tutarın tamamına ancak kadınlarda 58, erkeklerde 60 yaş ve en az 10 yıl sistemde kalma şartıyla ulaşılabilecek. Ancak evlilik, ilk konut alımı, uzun süreli işsizlik ya da ağır hastalık gibi özel durumlarda birikimin belirli bir oranının (örneğin %10-20 arası) çekilmesine imkan tanıyan düzenlemeler hazırlanıyor.
Denetim ve Güvence
TES, Hazine ve Maliye Bakanlığı koordinasyonunda; Sigortacılık ve Özel Emeklilik Düzenleme ve Denetleme Kurumu (SEDDK), Sermaye Piyasası Kurulu (SPK) ve Emeklilik Gözetim Merkezi (EGM) tarafından denetlenecek. Katılımcılar, birikimlerini bireysel hesaplarında görebilecek.
Kademeli Geçiş ve Uygulama Takvimi
TES’in 2026 yılının ikinci çeyreğinde, öncelikle büyük ölçekli şirketler ve kayıtlı sektörlerde hayata geçmesi planlanıyor. KOBİ’lerin ve daha küçük işletmelerin sisteme dahil olması ise kademeli olarak gerçekleşecek.
Özetle TES’te Bilinenler
- 2026’da özel sektör çalışanlarından brüt maaşın %3’ü oranında kesinti yapılacak.
- İşveren katkısı ilk yıllarda düşük başlayıp %3’e çıkacak.
- Devlet, toplam katkıya %30 destek verecek.
- Cayma hakkı olmayacak, sistem zorunlu olacak.
- OKS, TES’e dönüştürülecek; BES ise ayrı devam edecek.
- Kıdem tazminatında geriye dönük hak kaybı yaşanmayacak.
- Fonlar, ilgili kurumların gözetim ve denetiminde yönetilecek.
Sistemin uygulama detayları ve istisnai durumlarla ilgili ikincil düzenlemelerin ise 2026 öncesi yayınlanması bekleniyor.
