Ticaret Bakanlığı, doğrudan satış sistemlerinin piramit satış modeline dönüşmesini engellemek ve bu sistemlerin şeffaf, adil ve güvenilir şekilde işlemesini sağlamak amacıyla yeni adımlar attı. Bakanlık tarafından hazırlanan “Doğrudan Satışlar Hakkında Yönetmelik”, Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdi.
Tüketici Hakları Güçlendirildi
Bakanlık açıklamasında, yönetmeliğin hem tüketici haklarını korumayı hem de doğrudan satış sistemlerine ilişkin temel esasları belirlemeyi amaçladığı belirtildi. Türkiye’de bu alana özgü hükümler ilk kez düzenlenirken, piramit satış sistemlerinin önüne geçmek için denetim ve şeffaflık ilkeleri getirildi.
Yönetmelikle tüketicilere 30 gün süreyle gerekçesiz cayma hakkı tanındı. Eksik bilgilendirme halinde bu süre 1 yıla kadar uzayabilecek. Ayrıca belirli mal ve hizmetler için cayma hakkına ilişkin istisnalar da net şekilde düzenlendi.
Doğrudan Satış Şirketlerine Yeni Zorunluluklar
Doğrudan satış faaliyetinde bulunacak şirketlerin 3 yıl geçerli “doğrudan satış yetki belgesi” alması zorunlu hale getirildi. Başvuru sırasında yönetmelikte belirtilen bilgi ve belgelerin sunulması şart koşuldu.
Mali güvenliğin sağlanması amacıyla şirketlerin sermaye şirketi statüsünde olması, en az 10 milyon TL ödenmiş sermaye bulundurması ve Türkiye’de yerleşik bir bankada açılacak bloke hesaba 3 milyon TL yatırması gerekecek.
Pazarlanacak mal veya hizmetlerin tüketiciye sunulabilir nitelikte olması, hızlı zenginlik vaatleri ve yanıltıcı bilgilerle tanıtım yapılmaması, sisteme katılımda baskı ve aldatma yöntemlerine başvurulmaması yönetmelikte açıkça yasaklandı.
Kadın Girişimcilere Teşvik
Bakanlık, doğrudan satış sistemlerinde çoğunluğu kadın girişimcilerin oluşturduğunu belirterek, yeni düzenlemenin kadınların ticari hayata katılımını destekleyeceğini vurguladı.
Bilgilendirme ve Kayıt Düzenlemeleri
Tüketicilerin mağduriyet yaşamaması için şirketlere cayma hakkı, ürün bilgileri ve iade sürecine ilişkin bilgilendirme sistemi kurma zorunluluğu getirildi. Doğrudan satıcıların, tüketicilere yazılı veya kalıcı veri saklayıcı yoluyla bilgilendirme formu sunmaları gerekecek.
Ayrıca, 18 yaşından küçükler, fiil ehliyeti bulunmayanlar, şirket ortakları, yöneticiler ve bunların yakın akrabaları sisteme doğrudan satıcı olarak kaydedilemeyecek. İlk kez kayıt olacak doğrudan satıcılardan katılım ücreti veya aidat gibi bedeller alınmayacak.
