Karabük Demir Çelik Fabrikaları veya kısaca Kardemir’dir.
Karabük ilinde bulunan demir-çelik fabrikası, Türkiye’nin ilk ağır sanayi fabrikası olan Kardemir’in temelleri 3 Nisan 1937’de Mustafa Kemal Atatürk’ün talimatı ile dönemin Başbakanı İsmet İnönü tarafından atılmıştır.
3 Nisan 1937 tarihinden 13 Mayıs 1955 tarihine kadar Sümerbank’a bağlı “Demir Çelik Fabrikaları Müessese Müdürlüğü” adı altında çalışmıştır. Müessese, 13 Mayıs 1955’ten sonra bağımsız bir KİT durumuna gelmiş ve Türkiye Demir ve Çelik İşletmeleri Genel Müdürlüğü adını almıştır.
21 Haziran 1955 tarihinde Etibank’ın bir müessesesi olan Divriği Demir Madenlerini de bünyesine alan ve Genel Müdürlük olarak faaliyet gösteren Karabük Demir Çelik Fabrikaları bünyesinde deneyimli montaj elemanları da yetiştirerek Türkiye’de ağır sanayinin, Erdemir ve İsdemir’in kurulmasına da öncülük etmiştir.
1995 yılında özelleştirilerek Karabük Demir Çelik Sanayi ve Ticaret A.Ş. adını almıştır.
İstanbul Sanayi Odası’nın hazırladığı 500 Büyük Sanayi Kuruluşu Listesi verilerine göre 2008 yılında Türkiye’nin en büyük 41. sanayi kuruluşudur.
3 Nisan 1937 tarihinde dönemin Başbakanı İsmet İnönü tarafından temelleri atılarak kurulan ve 58 yıl boyunca bir kamu kuruluşu olarak faaliyet gösteren Karabük Demir Çelik Fabrikaları, 1995 yılında özelleştirildikten sonra Kardemir adını almıştır.
Türkiye’nin ilk entegre demir çelik fabrikası ve uzun mamulde cevhere dayalı üretim yapan tek kuruluşudur.
2.600.000 ton/yıl düzeyindeki ham çelik üretim kapasitesi ile uluslararası kalite standartlarında faaliyetlerine devam eden şirketin üretim yelpazesindeki ürünlerin bazıları şunlardır;
- Demiryolu tekeri
- Mantarı sertleştirilmiş raylar
- Yüksek hızlı tren rayları
- Tramvay rayları
- Hafif raylı sistemler
- Kangal
- Bağlantı elemanları çelikleri
- Yay çelikleri
- 56 mm kalın kangal
- Yuvarlak çubuk
- U-I-H profiller
- Platina
- Pik
- Blum
- Kütük Nervürlü inşaat çeliği
- Profil
- Köşebent
- Maden direği
- Kok ve kok yan ürünleri
Kardemir; inşaat, madencilik, ulaştırma ve sanayi sektörüne temel girdi sağlamaktadır.
20–56 mm arasında kangal ve 72 metre ray üretiminde bölgenin tek üreticisi konumundadır.
Kuruluşundan itibaren çok sayıdaki endüstriyel tesisin proje, imalat ve montajını gerçekleştiren Kardemir, Türkiye’de ‘fabrikalar yapan fabrika’ olarak tanınır. Kısaca şirketin künyesi şu şekildedir;
Hisselerinin tamamı BIST’de işlem gören Kardemir, İstanbul Sanayi Odası tarafından açıklanan son “Türkiye’nin En Büyük 500 Sanayi Kuruluşu” 2020 raporunda 25. sırada yer almıştır.
Özelleşme sonrası hızla kendisini yenileyen Kardemir, kurduğu yeni Çelikhane Konvertör Sistemi ile çelik üretim prosesini değiştirmiş, modern teknolojisi ile verimlilik ve karlılığını artırmıştır.
2007 yılında devreye alınan yeni Ray ve Profil Haddehanesi ile ürün gamını genişleten ve 72 m boya kadar rayın yanı sıra 550 mm genişliğe kadar ağır profillerin Türkiye ve bölge ülkeler arasındaki tek üreticisi haline gelmiştir.
Kardemir, bu yatırımla Türkiye’de başlatılan demiryolu seferberliğinde de Devlet Demiryollarımızın stratejik iş ortağı olmuştur.
Bu yatırım, aynı zamanda şirketi ihracatçı bir konuma taşımıştır.
2016 yılında devreye alınan ve teknolojik olarak dünyadaki sayılı tesisler arasında bulunan Çubuk ve Kangal Haddehanesi ile katma değeri yüksek çelik üretimi ile makina imalat sanayi, bağlantı elemanları ve savunma sanayisinde önemli bir rol oynamaya başlamıştır.
Sahip olduğu yüksek döküm ve mekanik işleme kapasitesi ile sektöründe Türkiye’nin lider kuruluşları arasında yer alan KARDÖKMAK A.Ş., her cins ve karakterde çelik konstrüksiyon imalatı yapan KARÇEL A.Ş. olmak üzere iki büyük bağlı kuruluşu bulunan Kardemir’in, Sabancı Grubu ile çimento sektöründe (Karçimsa A.Ş.), Erdemir Grubu ile madencilik sektöründen (Ermaden A.Ş.) ortaklığı bulunmaktadır.
Çankırı ilinde her türlü konvansiyonel ve yüksek hıza uygun demiryolu makasları üretmek üzere T.C.D.D. Ve Avusturyalı Voest Alpine firması ile 2010 yılında yeni bir ortaklığa imza atan Kardemir, yine 2010 yılında Akfen Holding’e bağlı Enbatı Elektrik Üretim AŞ hisselerinin tamamını satın alarak bünyesine katmıştır. Şirketin hâlen Soğanlı Çayı üzerinde 22,5 MW kapasiteli hidroelektrik santrali projesi devam etmektedir.
50 MW’lık Gaz Yakıtlı Enerji Santrali, 1.200.000 ton kapasiteli Yeni Sürekli Döküm Makinesi ve Filyos Liman Projesi gibi önemli yatırımları bulunan Kardemir’in, Kapasite Artırımı ve Modernizasyon Yatırımları kapsamında sürdürdüğü Yeni Sinter Fabrikası, Üçüncü Hava Ayrıştırma Tesisi, 20.000 m³’lük Yeni Soğutma Kulesi, Gaz Holder gibi yatırımlarını devreye almıştır.
Ayrıca 3,5 milyon ton üretim kapasitesine ulaşmak için çelik üretim kapasitesini ve sürekli döküm kapasitesini arttırmıştır.
Tamamlanan son yüksek fırın yatırımı ile 2021 yılı sonunda 3,5 milyon ton hedefine ulaşmayı başarmıştır.
Kardemir tüm iş süreçlerini 2008 yılından itibaren SAP Kurumsal Kaynak Planlaması sistemi ile yönetmektedir.
2020 yılında başlattığı 2023 Dijital Dönüşüm Projesi ile SAP S4 HANA çalışmalarını sürdürmektedir.
2023 yılında otomasyon sistemlerini de entegre ederek Endüstri 4.0 projesini faaliyete geçirmeyi hedeflemektedir.
Daha önce Karabük Üniversitesi’ne 500 kişilik Kapalı Spor Salonu ve Mühendislik Fakültesi kazandıran Kardemir, kurumsal sosyal sorumluluk projelerini de aralıksız sürdürmektedir.
Şirketin hâlen Karabük Üniversitesi yerleşkesinde İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi ile Demir Çelik Enstitüsü ve Araştırma Geliştirme Merkezi yatırımları devam etmektedir.
2019 yılında kurduğu Kardemir Bilim, Teknoloji ve Kültür Vakfı ile burs faaliyetlerine 2020 yılında başlamıştır.
Yöre ve bölge ekonomisinin mimarı konumunda olan ve bağlı kuruluşlarla birlikte yaklaşık 5.000 kişiye direk istihdam sağlayan Kardemir, sahip olduğu köklü sanayi kültürü, yetkin insan kaynağı ve kurumsal yönetim tecrübesi ile büyümesini sürdürmekte ve sektörünün lider kuruluşları arasında yer almaktadır.
Kardemir, ülkemizin en önemli sanayi kuruluşlarından olmasının yanında, dünyada da sektöründe söz sahibi bir şirkettir ve ülkemiz adına bir prestij kaynağıdır.
Ülkemizin endüstriyel atılımlarına öncülük ederek çok sayıdaki büyük endüstriyel tesisin proje, imalat ve montajını gerçekleştiren Kardemir, kısaca Türkiye’de ‘fabrikalar kuran fabrika’ unvanını sonuna kadar hak eden dev bir sanayi tesisidir.
Kardemir’in hisseleri borsamızda A-B-D olmak üzere 3 farklı hisseden oluşmaktadır, hisseler arasında sahiplerine sağladığı imtiyazları noktasında farklılık olmasının yanında sermaye büyüklüğü olarak da farklılıklar oluşmaktadır.
Sermaye büyüklüğü bakımından da en büyük sermaye D iken, ikinci büyük A ve son sırada da B grubu gelmektedir.
Biz burada sermaye büyüklüğü açısından 3. Sırada olan B grubunu inceleyeceğiz.
BIST Ana Pazarda #KRDMB koduyla işlem görmektedir.
- Kaynak kullanım oranları bu şirket için makul seviyelerde.
- Hisse fiyatı ucuz.
- Rasyoları olumlu.
- Oran analizleri sektörüne baz olumlu.
- Endeksle hareket ediyor.
- Borçluluk kontrol edilebilir seviyenin içerisinde.
- Karlılık makul.
- Büyüme makul.
Bilanço Yorum :
- Firma, 2022 yılında iki taksit halinde ödemek üzere temettü dağıtma kararı aldı.
- Dönen varlıklarını geçen yılın aynı dönemine göre %200 arttırmış, son döneme göre ise ilk çeyrekte %50 arttırmış, oldukça makul.
- Nakit değerlerini geçen yılın aynı dönemine göre %250, son döneme göre ilk çeyrekte %50 arttırmış, oldukça makul.
- Firma ilk çeyrekte ticari alacaklarını %180 arttırmış, kontrolsüz bir artış olmuş, ancak sektörün vadeleri çok uzun olmadığı gibi maden ve emtialarda ki artışı da göz önüne alırsak kabul edilebilir.
- Firma stoklarını geçen yılın aynı dönemine göre %100 arttırmış, son döneme göre ilk çeyrekte %35 arttırmış, oldukça makul.
- Firma peşin ödenmiş giderlerini geçen yılın aynı dönemine göre %300 arttırmış, makul.
- Firma duran varlıklarını geçen yılın aynı dönemine göre %75 arttırmış, son döneme göre ilk çeyrekte pek bir değişiklik yok.
- Kısa vadeli yükümlülükleri geçen yılın aynı dönemine göre %200 artmış, son döneme göre ilk çeyrekte de %50 artmış, son döneme göre rakam olarak 5.5 milyar TL’dir, bu artışların nerelerden kaynaklandığına bakalım aşağıda.
- Ticari borçlarında %40 artış var, 2.4 milyar TL.
- Müşteri sözleşmelerinden doğan yükümlülüğü ise 5 milyar TL’dir.
- Dolayısıyla artış ticari borçlarından ve müşteri sözleşmelerinden geliyor, bu arada eksiye düşen rakamlarda var. Bu kalemler de bir sorun yok.
- Uzun vadeli yükümlülüklerinde kayda değer bir değişiklik ya da değişim yok.
- Öz kaynaklarını geçen yılın aynı dönemine göre %150 arttırmış, oldukça makul, son döneme göre ilk çeyrekte %10 arttırmış.
- Firmanın ilk çeyrek karı geçen yılın aynı dönemine göre %130 artmış, firma ilk çeyrek için 1.170 milyon TL kar yazmış, şunu da belirtelim firma geçen yılın aynı döneminde 60 milyon Dolar kar yazmışken, bu dönemde 80 milyon Dolar kar yazmış ve Dolar Bazında da %33 oranında kar büyümesi yaşamıştır, oldukça makul.
- Firmanın satışları, brüt karları ve faaliyet karları orantılı olarak artmış ve dengede ilerleyen bir trendi takip etmekte.
- Firmanın ilk çeyrekte 208 milyon TL finansman gideri var, geçen yılın aynı dönemine göre %80 artış var, rakam olarak 118 milyon TL.
- Firma 136 milyon TL duran varlık yatırımı yapmış ilk çeyrekte.
- Firma ilk çeyrekte yeniden borçlanmadan 240 milyon TL bor ödemesi gerçekleştirmiş.
- Firmanın Kambiyo kasasında büyük bir açık var, rakam 4.8 milyar TL, ancak gerek kambiyo karşılığı olan döviz ve firmanın imal ettiği demir türev piyasaların en çok kullanılan araçları arasındadır, dolayısıyla burada hedge edilmiş veya kar amacı güden opsiyon kontratları da var. Ayrıca firmanın kasasındaki nakit değerlerin büyüklüğü de 7.7 milyar TL’dir.
- Nakit akışı olumlu.
Sonuç :
- Firma sektör olarak son yılların en kıymetli sektörlerinden birisidir, sanayi ve üretim için gerekliliği muazzamdır ve kıt bir kaynaktan üretim yaptığı için pandemi ve sonrasında fiyatları hızla arttı.
- Neyse ki demirin geri dönüşümü yoğun şekilde yapılabilmekte, aksi takdirde fiyatların nereye gideceğini hesap dahi etmeye gerek yok.
- Firmanın mali verileri oldukça makul, özellikle büyüme trendi gayet iyi.
- Karlılık noktasında firmanın pandemi öncesine göre muazzam seviyelere çıktığını da belirtelim.
- Firma şu anda yakaladığı ivmeyi uzun zaman kaybetmeyecektir, dünyanın sektöre olan talebi artarak devam etmektedir.
- Kardemir şu anda sahip olduğu donanımları, teknolojileri ve sektör tecrübeleri ile dünyadan gelebilecek nitelikli talebi niceliksel olarak da karşılayabilecek imkânlara sahiptir.
YASAL UYARI
Burada yer alan yatırım bilgi, yorum ve tavsiyeler yatırım danışmanlığı kapsamında değildir. Yatırım danışmanlığı hizmeti, kişilerin risk ve getiri tercihleri dikkate alınarak kişiye özel sunulmaktadır. Burada yer alan ve hiçbir şekilde yönlendirici nitelikte olmayan içerik, yorum ve tavsiyeler ise genel niteliktedir. Bu tavsiyeler mali durumunuz ile risk ve getiri tercihlerinize uygun olmayabilir. Bu nedenle, sadece burada yer alan bilgilere dayanılarak yatırım kararı verilmesi beklentilerinize uygun sonuçlanmayabilir.
Servet KÖKÇÜ
