Hazine ve Maliye Bakanlığı, vergi denetim süreçlerinde yapay zeka destekli yeni bir dijital uygulamayı devreye almaya hazırlanıyor. “Bilinç Platformu” adı verilen sistemle mükelleflerin vergisel risk durumlarının önceden belirlenmesi, riskli işlemlerin dijital ortamda izlenmesi ve denetim süreçleri başlamadan önce mükelleflere rehberlik sağlanması hedefleniyor.
Bilinç Platformu Bu Yıl Kullanıma Alınacak
Hazine ve Maliye Bakanlığı Vergi Denetim Kurulu Başkanlığı tarafından hazırlanan Bilinç Platformu, bu yıl içerisinde aktif hale getirilecek. Web tabanlı olarak tasarlanan sistem, mükelleflerin mali ve vergisel risklerini resmi inceleme sürecine girmeden önce görebilmelerine imkân tanıyacak.
Yeni dijital uygulamayla vergi idaresi ile mükellefler arasında daha hızlı ve veri odaklı bir iletişim modeli kurulması planlanıyor. Sistem üzerinden Vergi Denetim Kurulu tarafından belirlenen vergisel risk faktörleri doğrudan mükelleflerle paylaşılacak.
Bu kapsamda işletmeler, ticari faaliyetlerinden kaynaklanan olası riskleri cezai işlem ya da resmi denetim süreci başlamadan önce görerek gerekli düzeltme ve değerlendirmeleri yapabilecek.
150’den Fazla Vergi Analizi Kullanılacak
Bilinç Platformu’nun ilk aşamasında 150’den fazla kurala dayalı vergi analizi kullanılacak. Mali işlemlere yönelik makine öğrenmesi algoritmaları da sistemle birlikte çalışacak. Bu analizler sonucunda mükelleflerin vergisel risk durumları sayısal skorlar üzerinden belirlenecek.
Risk skorları, mükelleflerin işlem yapısı, finansal hareketleri ve vergisel uyum durumuna göre oluşturulacak. Böylece vergi denetimlerinde veri temelli, ölçülebilir ve sistematik bir değerlendirme altyapısı kurulması amaçlanıyor.
Yüksek risk puanı oluşturan senaryolarda, mükelleflere dijital rehberlik hizmeti sunulacak. Bu yolla riskli görülen alanların nasıl giderilebileceğine ilişkin bilgilendirme yapılması planlanıyor.
Kayıt Dışı Ekonomiyle Mücadelede Dijital Takip Artacak
Vergi Denetim Kurulu’nun 2024 yılında hayata geçirdiği Büyük Kayıt Dışılık Çerçevesi de Bilinç Platformu’na entegre edilecek. Bu entegrasyonla birlikte nakit ve banka hareketleri üzerinden tespit edilen riskli işlemler sistem aracılığıyla mükelleflerin bilgisine sunulacak.
Yeni uygulama, kayıt dışı ekonomiyle mücadele kapsamında dijital denetim kapasitesini artırmayı hedefliyor. Banka hareketleri, nakit akışları ve ticari işlemler üzerinden oluşturulacak analizlerle mükelleflerin risk profilleri daha yakından takip edilecek.
Vergi idaresi, bu sistemle yalnızca denetim sonrası müdahaleye değil, denetim öncesi bilgilendirme ve uyum sürecine de ağırlık vermeyi planlıyor.
Ticari Ortaklardan Kaynaklanan Riskler de İzlenecek
Bilinç Platformu’nda sahte belge ve yanıltıcı belge kullanımına yönelik risk başlıkları da yer alacak. Kuruluş Gözetimli Analiz Sistemi üzerinden elde edilen veriler, mükelleflerin ticari ilişki içinde bulunduğu kişi ve kurumlara ilişkin risklerin belirlenmesinde kullanılacak.
Bu çerçevede mükelleflerin alışveriş yaptığı ya da ticari iş birliği yürüttüğü taraflardan kaynaklanan riskler, sisteme “karşı taraf riski” olarak yansıtılacak. Böylece sadece mükellefin kendi işlemleri değil, ticari ilişkilerinden doğabilecek vergisel riskler de dijital ortamda takip edilebilecek.
Mevcut gözetim programlarının dijital ortama taşınmasını amaçlayan sistem kapsamında, talepte bulunan mükellefler için saha rehberliği amacıyla vergi müfettişleri de görevlendirilebilecek.
Mehmet Şimşek: Denetim Öncesi Bilinçlendirme Anlayışı Tesis Edilecek
Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, yeni sisteme ilişkin yaptığı değerlendirmede vergi denetimlerinde denetim sonrası müdahale yerine denetim öncesi bilinçlendirme anlayışını güçlendirmeyi amaçladıklarını belirtti.
Şimşek, yeni uygulamayla mükelleflerin vergisel bilinç düzeyinin artırılacağını ve haklarının korunacağını ifade etti. Bakan Şimşek, “Bu yaklaşımla mükelleflerimizin hem vergisel bilinç düzeyini artırmayı hem de haklarını korumayı amaçlıyoruz. Vergi bilincini artırırken şeffaflığı sağlayacak ve mükellefler için denetim maliyetini en aza indireceğiz. Bu dönüşüm hem idarenin etkinliğini artıracak hem de mükellefler için daha hızlı, erişilebilir bir sistemin kurulmasını sağlayacak” dedi.
Vergi Denetimlerinde Yeni Dijital Model
Yapay zeka destekli Bilinç Platformu ile vergi denetimlerinde risk odaklı takip mekanizmasının güçlendirilmesi hedefleniyor. Mükelleflerin vergiye uyum süreçlerinin daha erken aşamada izlenmesi, risklerin önceden tespit edilmesi ve dijital rehberlik yoluyla gerekli bilgilendirmelerin yapılması planlanıyor.
Sistemin devreye alınmasıyla birlikte mükelleflerin mali işlemleri, ticari bağlantıları, banka ve nakit hareketleri daha kapsamlı analiz edilecek. Vergi Denetim Kurulu’nun yeni dijital altyapısı, yapay zeka ve makine öğrenmesi destekli analizlerle denetim süreçlerinde daha geniş bir veri kullanımını mümkün hale getirecek.
