Kamuoyunda “vatandaşlık maaşı” olarak bilinen Gelir Tamamlayıcı Aile Destek Sistemi’nin (GETAD) uygulama çerçevesi ve kriterleri belli oldu.Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı koordinasyonunda hazırlanan taslak modele göre, hane halkı toplam geliri belirlenen alt sınırın altında kalan aileler doğrudan sosyal güvenlik şemsiyesi altına alınacak.
Türkiye genelinde yürütülen etki analizi çalışmalarına göre yaklaşık 2,5 milyon haneyi kapsaması beklenen dev sosyal yardım paketinin toplam mali büyüklüğünün 1,5 trilyon liraya ulaşması öngörülüyor.
Temel Kriter: 23 Bin 552 TL En Düşük Emekli Maaşı Eşiği
Sistemin temel kabul kriteri en düşük emekli maaşı seviyesi olarak belirlendi.Taslak çalışmaya göre, bir haneye giren toplam aylık gelirin 23 bin 552 TL’nin altında kalması durumunda hane destek kapsamına alınacak.
Bu tutarın üzerinde geliri bulunan hanelere ise yardım ödemesi yapılmayacak.Emeklilerin de yararlanabileceği modelde, hane gelirini bu taban seviyeye ve yaşam maliyetine göre kademeli olarak tamamlama prensibi işletilecek.
Yardımlar İhtiyaca Göre Ayrışacak: Büyükşehirde Kira, Soğuk İllerde Enerji Desteği
Yardım tutarları sabit bir maaş yerine hanenin ikamet ettiği bölgeye, iklim koşullarına ve özel harcama kalemlerine göre şekillendirilecek. Sistem;konut, çocuk, abonelik faturaları, kira ve gıda yardımı olmak üzere çoklu modüllerden oluşacak:
- Metropollerde Kira Yardımı:İstanbul, Ankara ve Antalya gibi büyükşehirlerde yaşayan ve tek geliri en düşük emekli maaşı olup kirada oturan hanelere öncelikli olarak kira katkısı sağlanacak.
- Doğu İllerinde Enerji Desteği:Erzurum, Sivas, Kars ve Ardahan gibi kış mevsiminin sert geçtiği illerde doğalgaz ve yakacak giderlerini hafifletmek üzere “enerji desteği” ağırlık kazanacak.
- Kırsalda Gıda Desteği: Sayfiye alanları ve kırsal bölgelerde ikamet eden ailelere temel beslenme gereksinimlerini karşılayacak gıda yardımları tanımlanacak.
- Bakıma Muhtaç ve Yaşlılara Öncelik:Artan yaşlı nüfus, süregelen kronik hastalıklar ve sürekli bakıma muhtaç bireylerin bulunduğu haneler öncelikli destek grubu olarak kayıtlara geçecek.
Kapı Kapı Gezilmeyecek: SGK, Banka ve Tapu Kayıtları Dijitalden Taranacak
Hak sahiplerinin tespiti için saha denetimleri yerine kamu kurumlarının entegre veri tabanları kullanılacak.Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakıfları (SYDV), Gelir İdaresi Başkanlığı, SGK, banka hesap hareketleri ve Tapu ve Kadastro kayıtları tek bir dijital havuzda birleştirilecek.
Sistem;kişinin maaşını, kira ödeyip ödemediğini, çocuk sayısını ve muhtaçlık derecesini yapay zeka destekli algoritmalarla otomatik sorgulayarak uygunluk durumunu belirleyecek.
Başvurular e-Devlet’ten Alınacak, Ödemeler Özel Kartla Yapılacak
Destek programından faydalanmak isteyen vatandaşlar oluşturulacak merkezi sistem üzerinden kayıt yaptıracak.Başvurular e-Devlet Kapısı ve SYDV temsilcilikleri aracılığıyla kabul edilecek ve belirlenen kriterler doğrultusunda elektronik olarak sonuçlandırılacak.
Hak kazanan haneler için özel bir “vatandaşlık maaşı kartı” tahsis edilecek.Tüm destek kalemleri tek bir kartta toplanacak;vatandaşlar belirlenen oranda nakit çekim yapabilirken, gıda ve hijyen harcamalarını bu kartla anlaşmalı noktalardan indirimli olarak temin edebilecek.Hak sahiplerinin gelir durumları her ay dijital olarak izlenecek ve hane geliri 23.552 TL sınırını aştığı anda ödemeler otomatik kesilecek.
Uygulama Takvimi: Pilot İller Aralık’ta, Ödemeler 2027 Başında
Vatandaşların iş gücünden çekilmesini önleyecek ve istihdamı teşvik edecek esnek bir yapıda kurgulanan sistem için önümüzdeki günlerde TBMM’ye bir yasa teklifi sunulacak.
Uygulamanın takvimi ise aşamalı olarak şu şekilde işleyecek:
- Aralık 2026:Bölgesel gelir haritalarının çıkarılmasının ardından pilot olarak uygulanacak iller resmen duyurulacak.
- 2027 1. Çeyrek (Ocak – Mart):Pilot illerde ilk destek ödemeleri kartlara yatırılmaya başlanacak.
- 2027 Yılı İçi: Pilot uygulamanın sonuçları ve saha geri bildirimleri değerlendirildikten sonra sistem 81 ilin tamamında devreye alınacak.
