Kamuoyunda “vatandaşlık maaşı” olarak anılan Aile Gelir Tamamlama Sistemi için hazırlıklar sürüyor. 2027 yılında Türkiye genelinde uygulanması planlanan modelde, hane gelirinin belirlenen sınırın altında kalması halinde aradaki farkın devlet tarafından karşılanması öngörülüyor. Destek tutarı her hane için gelir durumuna göre ayrı ayrı belirlenecek.
Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı ile Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı tarafından yürütülen çalışmada, mevcut sosyal yardım sisteminden farklı olarak hanelerin toplam gelirini esas alan bir yapı üzerinde duruluyor.
Pilot uygulamaların ardından sistemin 2027 yılının başından itibaren ülke genelinde hayata geçirilmesi planlanıyor.
Her haneye aynı ödeme yapılmayacak
Yeni modelde tüm vatandaşlara sabit tutarda ödeme yapılması öngörülmüyor. Bunun yerine haneye giren toplam gelir hesaplanacak ve belirlenen gelir eşiğiyle karşılaştırılacak.
Hanenin toplam geliri bu sınırın altında kalırsa, eksik kalan tutarın sosyal destek olarak devlet tarafından karşılanması planlanıyor.
Böylece ödenecek destek miktarı haneden haneye değişecek. Gelir seviyesi belirlenen sınıra daha yakın olan bir hane daha düşük destek alırken, gelir açığı daha yüksek olan haneye daha fazla ödeme yapılabilecek.
Amaç asgari gelir güvencesi oluşturmak
Aile Gelir Tamamlama Sistemi’nin temel hedefi, düşük gelirli hanelerin belirli bir gelir seviyesinin altına düşmesini önlemek.
Model kapsamında hanenin tüm gelirleri dikkate alınarak toplam gelir seviyesi belirlenecek. Ardından bu tutarla devlet tarafından esas alınacak gelir sınırı arasındaki fark hesaplanacak.
Örneğin tek başına yaşayan ve geliri belirlenen seviyenin altında bulunan bir kişinin, şartları karşılaması halinde eksik gelir bölümünün devlet desteğiyle tamamlanması öngörülüyor.
Kademeli emeklilik tartışmalarıyla da ilişkilendiriliyor
Sistemin emeklilik tercihleri üzerinde dolaylı etkiler oluşturabileceği de değerlendiriliyor.
Hane gelirinin belirli bir seviyenin altında kalmasının önlenmesi halinde, bazı vatandaşların yalnızca geçim kaygısıyla erken emeklilik talebinde bulunma eğiliminin azalabileceği öne sürülüyor.
Ancak bu değerlendirme, kademeli emeklilik konusunda alınmış yeni bir karar veya yürürlüğe girmiş bir düzenleme anlamına gelmiyor. Kademeli emeklilik ayrı bir başlık olarak tartışılmaya devam ediyor.
Ayrıntılar uygulama öncesinde netleşecek
Aile Gelir Tamamlama Sistemi’nin pilot çalışmaların ardından 2027 yılı başında Türkiye geneline yayılması planlanıyor.
Sistemin hangi haneleri kapsayacağı, gelir sınırının ne kadar olacağı, hane gelirinin hesaplanmasında hangi kalemlerin dikkate alınacağı, başvuruların nasıl yapılacağı ve ödemelerin hangi sıklıkta gerçekleştirileceği gibi ayrıntıların ise uygulama takvimi yaklaştıkça netleşmesi bekleniyor.
