Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası, yurt dışı kaynaklı döviz gelirlerinin Türk lirasına dönüştürülmesini teşvik eden destek paketinde kapsamlı değişikliklere gitti. Yeni kurallarla birlikte döviz almama taahhüdü kalkarken, şirketlerin yararlanacağı limitler ürettikleri katma değere bağlandı.
Yeni Uygulama Talimatı 1 Ekim Tarihinde Yürürlüğe Giriyor
Merkez Bankası, ağustos ayında Resmi Gazete’de yayımlanan tebliğ değişikliğinin ardından beklenen uygulama talimatını yayımladı. Hazırlanan talimatla birlikte firmaların döviz dönüşüm desteğinden faydalanma şartları bütünüyle yeniden belirlendi.
Uygulama talimatı 1 Ekim tarihinden itibaren resmen geçerlilik kazanacak. Yeni dönemde döviz dönüşüm desteği daha esnek ve sade şartlar altında reel sektöre sunulacak.
Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, düzenlemeye ilişkin yaptığı değerlendirmede Finansal İstikrar Komitesinde alınan kararların hayata geçirildiğini belirtti. Bakan Şimşek, daha fazla şirketin destekten faydalanmasını ve sistemin reel ekonomik faaliyetlerle uyumlu çalışmasını amaçladıklarını söyledi.
Yıllık Döviz Satış Limitine Katma Değer Kriteri Geldi
Yeni sistemde destek kapsamında satılabilecek döviz tutarı doğrudan katma değer hesabıyla ilişkilendirildi. Bir firmanın yıllık döviz satış limiti, ürettiği katma değer tutarını aşamayacak.
Katma değer hesabı iki temel resmi veri üzerinden yapılacak. Gelir İdaresi Başkanlığından temin edilen yıllık faaliyet karı ile Sosyal Güvenlik Kurumundan alınan 12 aylık iş gücü maliyeti toplanacak.
Elde edilen toplam tutar, şirketin döviz dönüşüm desteğinden yararlanabileceği tavan limiti oluşturacak. Böylece döviz dönüşüm teşviki doğrudan üretim ve istihdam gücüne endekslenecek.
Döviz Almama Taahhüdü Kalktı ve Döviz Pozisyon Oranı Getirildi
Düzenlemeyle birlikte şirketleri zorlayan döviz almama taahhüdü şartı tamamen kaldırıldı. Bu kuralın yerine şirketlerin likit döviz varlıklarını denetleyen yeni bir oran şartı getirildi.
Destekten yararlanmak isteyen firmaların likit döviz varlıkları, net satış hasılatı veya aktif büyüklüğünün yüzde 10’unu geçemeyecek. Bu kural döviz pozisyon oranı olarak uygulanacak.
Şirketler döviz pozisyon oranlarını resmi belgelerle kanıtlamak zorunda olacak. Yeminli mali müşavir veya serbest muhasebeci mali müşavirler tarafından hazırlanan bildirim formları 15 gün boyunca geçerliliğini koruyacak.
Tedarikçi Firmalar Doğrudan Teşvik Kapsamına Alındı
İhracatı aracı firmalar üzerinden gerçekleştiren imalatçı ve tedarikçi işletmeler de sisteme dahil edildi. Üretim yoluyla ihracata katkı sunan firmalar kendi limitleri dahilinde destek alabilecek.
Aracı ihracatçının tedarikçi adına yaptığı satışlarda dövizin Türk lirası karşılığı aracı şirkete aktarılacak. Merkez Bankası tarafından verilen döviz dönüşüm desteği ödemesi ise doğrudan üretici tedarikçiye iletilecek.
Bu işlemlerde aracı firmanın değil, tedarikçinin katma değer limitleri ve döviz pozisyon oranı esas alınacak. Bu sayede sahada üretim yapan alt yükleniciler teşvikten doğrudan yararlanma imkanına kavuşacak.
Bankalara Yüzde 1 Komisyon Hakkı ve Sıkı Denetim Geldi
Yeni talimat, sisteme aracılık eden bankaların sorumluluklarını ve denetim mekanizmalarını artırdı. Bankalar, suiistimallerin önüne geçmek için firmaların beyanlarını ve limitlerini titizlikle kontrol edecek.
İşlemleri yürüten aracı bankalar, sağlanan destek tutarı üzerinden firmalardan en fazla yüzde 1 oranında komisyon alabilecek. Güçlendirilen denetim ağıyla birlikte teşviklerin sadece hedeflenen üretim alanlarına aktarılması sağlanacak.
