Sermaye Piyasası Kurulu (SPK), aracı kurumlar, portföy yönetim şirketleri ve kripto varlık hizmet sağlayıcılarında uzaktan kimlik tespiti ve elektronik ortamda sözleşme kurulmasına ilişkin kuralları değiştirdi. Yeni düzenlemeyle Türk vatandaşı olmayan gerçek kişilerin belirli teknik standartları taşıyan pasaportlarla uzaktan müşteri olabilmesinin önü açılırken, tüzel kişilerin uzaktan hesap açılışına ilişkin esaslar da ayrıntılandırıldı.
SPK tarafından hazırlanan “Aracı Kurumlar, Portföy Yönetim Şirketleri ve Kripto Varlık Hizmet Sağlayıcılar Tarafından Kullanılacak Uzaktan Kimlik Tespiti Yöntemlerine ve Elektronik Ortamda Sözleşme İlişkisinin Kurulmasına İlişkin Tebliğ (III-42.1)’de Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğ (III-42.1.b)”, 3 Eylül 2026 tarihli ve 33359 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdi.
“Kişi” tanımının kapsamı genişletildi
Düzenlemeyle uzaktan kimlik tespitinde kullanılan “kişi” tanımı yeniden düzenlendi.
Yeni tanım, uzaktan kimlik tespiti yapılacak gerçek kişinin yanı sıra gerçek kişi taciri ile tüzel kişiyi temsile yetkili gerçek kişi veya kişileri de kapsıyor.
Tebliğe ayrıca “gerçek faydalanıcı”, Merkezi Sicil Kayıt Sistemi (MERSİS), Ticaret Sicili Gazetesi ve tüzel kişi tanımları eklendi.
Düzenleme kapsamında tüzel kişi, Türk Ticaret Kanunu çerçevesinde kurulmuş ve ticaret siciline kayıtlı ticaret şirketlerini ifade edecek.
Yabancılar NFC özellikli pasaportla uzaktan müşteri olabilecek
Yeni düzenlemenin en dikkat çekici başlıklarından biri, Türk vatandaşı olmayan gerçek kişilerin uzaktan kimlik tespiti süreci oldu.
Aracı kurumlar, portföy yönetim şirketleri ve kripto varlık hizmet sağlayıcıları, yabancı gerçek kişilerin kimliğini Uluslararası Sivil Havacılık Teşkilatının (ICAO) 9303 standardına uygun ve yakın alan iletişimi (NFC) özelliğine sahip pasaportlar üzerinden doğrulayabilecek.
Kimlik tespiti sırasında pasaportun çipinde bulunan bilgiler NFC aracılığıyla okunacak ve pasaport üzerinde yer alan bilgilerle karşılaştırılacak.
NFC üzerinden doğrulamanın herhangi bir nedenle gerçekleştirilememesi halinde uzaktan kimlik tespiti yoluyla müşteri ilişkisi kurulamayacak. Ayrıca pasaportun ICAO 9303 standardına uygunluğu da kontrol edilecek.
Adres doğrulanmadan transfer yapılamayacak
Yabancı müşterilerin adres bilgilerinin de doğrulanması zorunlu olacak.
Adres doğrulaması; yerleşim yeri belgesi, kişinin adına düzenlenmiş ve işlem tarihinden önceki son üç ay içinde oluşturulmuş elektrik, su veya doğal gaz gibi abonelik faturaları, kamu kurumlarınca verilen belgeler veya ilgili ülkenin kamuya açık veri tabanları üzerinden yapılabilecek.
Adres doğrulamasının en geç üç ay içinde tamamlanması gerekecek.
Bu doğrulama tamamlanmadan müşterinin para veya kripto varlık transferi yapmasına ve sermaye piyasası araçlarını virman yoluyla aktarmasına izin verilmeyecek.
IP, cihaz ve coğrafi konum bilgileri incelenecek
Uzaktan müşteri edinimi sırasında yalnızca pasaport bilgileriyle yetinilmeyecek.
Müşterinin kullandığı elektronik ortamdan elde edilen IP ve port bilgileri, cihaz kimliği, coğrafi konum ve tarayıcı verileri de risk temelli yaklaşım çerçevesinde değerlendirilecek.
Bu bilgilerle pasaport ve müşteri verileri arasında şüpheli bir durum tespit edilmesi halinde uzaktan kimlik tespiti süreci sona erdirilecek.
Görüntülü görüşme zorunlu olacak, yapay zeka kullanılabilecek
Pasaportla uzaktan kimlik tespitinin, bu konuda özel eğitim almış personel tarafından görüntülü görüşme yoluyla gerçekleştirilmesi öngörüldü.
Görüşme sırasında müşteri ile müşterinin sunduğu pasaport üzerindeki bilgileri gösteren görüntüler alınacak.
Belirlenen şartların karşılanması halinde canlılık testi ve fotoğraf karşılaştırması gibi işlemlerde yapay zeka temelli uygulamalardan da yararlanılabilecek.
Pasaportla hesap açan yabancılar yüksek risk grubunda izlenecek
SPK, yabancı müşteriler için ilave risk yönetimi tedbirleri de getirdi.
Pasaport kullanılarak uzaktan kimlik tespiti yapılan gerçek kişiler yüksek risk grubunda takip edilecek.
Müşterinin profiline veya iş ilişkisinin kurulma amacına uymayan işlemler belirlenmesi halinde ilgili müşteri hakkında gerekli tedbirlerin uygulanması gerekecek.
Para yalnızca müşterinin kendi yurt dışı hesabından gelebilecek
Pasaportla uzaktan kimlik tespiti yapılan yabancı müşterilerin yatırım hesaplarına ilişkin para transferleri de sınırlandırıldı.
Bu kişilerin yatırım hesaplarına yalnızca yurt dışında bulunan ve kendi adlarına açılmış banka hesaplarından para gönderilebilecek.
Yatırım hesabından yapılacak para çıkışları da sadece müşterinin kendi banka hesabına aktarılabilecek.
Söz konusu transferlerin tamamı SWIFT sistemi üzerinden gerçekleştirilecek. SWIFT mesajlarındaki ayırt edici bilgiler ile uzaktan kimlik tespiti sırasında alınan müşteri bilgilerinin birbiriyle uyumlu olup olmadığı kontrol edilecek.
Bu kontrol ve transfer süreçleri, müşterinin yatırım hesabında başka bir işlem gerçekleştirilmeden önce tamamlanacak.
Yabancı müşteriler üç ayda bir MASAK’a bildirilecek
Yeni düzenlemeyle aracı kurumlar, portföy yönetim şirketleri ve kripto varlık hizmet sağlayıcılarına yeni bildirim yükümlülükleri de getirildi.
Uzaktan kimlik tespiti yoluyla müşteri olarak kabul edilen kişilere ilişkin bilgiler ile bu müşterilerin portföy büyüklükleri ve yatırım tutarları, takvim yılı esas alınarak her üç aylık dönemin son ayında Mali Suçları Araştırma Kuruluna (MASAK) bildirilecek.
Şirketler de uzaktan müşteri olabilecek
Tebliğle ticaret siciline kayıtlı tüzel kişilerin uzaktan kimlik tespitine ilişkin esaslar da belirlendi.
Şirketi temsil eden kişinin kimliği uzaktan tespit edilecek ve kişinin tüzel kişiliği temsil etmeye yetkili olup olmadığı doğrulanacak.
Bir şirketi müştereken temsil etmeye yetkili birden fazla kişi bulunması halinde kimlik tespiti aynı oturumda veya farklı zamanlarda gerçekleştirilebilecek.
Temsil yetkisi MERSİS ve Ticaret Sicili Gazetesi’nden doğrulanacak
Şirket adına işlem yapan kişinin temsil yetkisi, MERSİS ve Ticaret Sicili Gazetesi’ndeki güncel bilgiler üzerinden kontrol edilecek.
Gerekli görülmesi halinde temsilciden imza sirküleri de talep edilebilecek.
İmza sirkülerindeki imza örneği, kişinin kimlik belgesindeki veya MERSİS’teki imza örneğiyle karşılaştırılabilecek. Belgenin noter onayı ve doğruluğu da tarih ve yevmiye numarası üzerinden teyit edilebilecek.
Temsilciye ilişkin bilgilerin ayrıca MERSİS, Ticaret Sicili Gazetesi ve Gelir İdaresi Başkanlığı veri tabanındaki bilgilerle uyumlu olması gerekecek.
Gerçek faydalanıcının belirlenmesi zorunlu olacak
Tüzel kişinin uzaktan müşteri edinimi sırasında şirketin gerçek faydalanıcısının ortaya çıkarılması için gerekli kontroller yapılacak.
Gerçek faydalanıcının belirlenememesi, sunulan bilgiler arasında uyumsuzluk bulunması veya şüpheli bir durum tespit edilmesi halinde uzaktan kimlik tespiti süreci sonlandırılacak.
Tüzel kişiyi temsile yetkili kişinin ilgili aracı kurum, portföy yönetim şirketi veya kripto varlık hizmet sağlayıcısında halihazırda hesabının bulunması halinde ise şirket adına müşteri ilişkisi kurulmasına yönelik başvuru internet şubesi veya mobil uygulama üzerinden yapılabilecek.
Bu durumda tüzel kişinin uzaktan kimlik tespiti, temsilcinin internet veya mobil bankacılık benzeri dijital kanalda oturum açarak kimliğini doğrulamasının ardından kesintisiz şekilde devam edebilecek.
Yeni düzenleme 3 Eylül 2026 itibarıyla yürürlüğe girdi ve tebliğ hükümlerinin yürütülmesinden Sermaye Piyasası Kurulu sorumlu olacak.
