Finansal İstikrar Komitesi’nin dün gerçekleştirdiği toplantıda, POS ve benzeri ödeme sistemlerinin amaç dışı kullanımına ilişkin riskler ve alınabilecek tedbirler ele alındı. Toplantıda, özellikle bazı sektörlerde bu cihazların kayıt dışı faaliyetlerde ve suç gelirlerinin aklanmasında kullanılabildiğine dikkat çekildi.
POS Sistemlerinde Artan Riskler
Komitede yapılan değerlendirmelerde, POS cihazlarının kötü niyetli kişiler tarafından farklı amaçlarla kullanılabildiği ve bu durumun finansal sistem açısından çeşitli riskler doğurduğu ifade edildi. Söz konusu ödeme sistemlerinde ortaya çıkan suistimallerin önlenmesine yönelik kapsamlı tedbirlerin gündeme alındığı belirtildi.
POS cihazlarının; kuyumculuk, kozmetik ve bakım hizmetleri, kuaförlük, gıda marketleri, restoran, hazır giyim ve konfeksiyon gibi sektörlerde sıklıkla üçüncü kişilere ait kredi kartlarıyla işlem yapılmasına aracılık ettiği bildirildi. Bu tür işlemlerde hizmet veya maldan fiilen başka kişilerin yararlanması, kayıt dışılığın tespitini zorlaştırıyor.
Yetkililer, beyan yoluyla ispatın güç olduğunu, amaç dışı kullanımı ortaya çıkarmanın ancak fiili tespit veya yoklamalarla mümkün olabildiğini dile getiriyor. Çoğu zaman ödeme aracıyla düzenlenen fatura arasında uyumsuzluk bulunduğu, POS’ta kullanılan kredi kartlarının kart sahibinden farklı kişiler tarafından işleme konu edildiği aktarılıyor.
Manipülasyon ve Suç Gelirlerinin Aklanması
Açıklamalara göre, büyük tutarlı ve sorunlu işlemlerin önemli bir kısmı yüksek limitli “mail order” yöntemiyle gerçekleştiriliyor. Bu tür işlemlerin mal veya hizmet hareketiyle uyumunun incelenmesi gerektiği vurgulanıyor.
Akaryakıt sektöründe de benzer sorunlarla karşılaşıldığı, ancak Ulusal Taşıt Tanıma Sistemi’nin devreye girmesiyle bu alandaki sorunların büyük ölçüde giderildiği ifade edildi. Buna rağmen POS ve benzeri ödeme sistemlerinin kara para aklama süreçlerinde kullanılan araçlardan biri olmaya devam ettiği belirtiliyor.
Özellikle yasa dışı kumar, sanal bahis, tefecilik ve dolandırıcılık faaliyetlerinde bu yöntemlerin yaygın biçimde kullanıldığı, bazı işletmelerin vergi yükümlülüklerini yerine getirmese dahi suç gelirlerini aklamaya aracılık edebildiği kaydedildi.
Tedbir Önerileri ve Komitenin Odak Noktası
Alınabilecek tedbirler arasında bankaların verdiği POS cihazlarına kullanım limiti uygulanması, suç gelirlerinin aklanmasıyla ilgili mevzuat kapsamında uyumluluk yükümlülüklerinin daha sıkı hale getirilmesi ve işlem hareketlerinin daha yakından izlenmesi yer alıyor.
Toplantıda, özellikle serbest fonlar ve para piyasası gibi alanlarda POS ve benzeri sistemlerin uygunsuz kullanımının önlenmesine yönelik çalışmaların önceliklendirildiği ifade edildi.
Finansal İstikrar Komitesi’nin konuyu gündemine almasının, sadece kayıt dışılığın azaltılması açısından değil, aynı zamanda finansal istikrarın korunması ve suç gelirlerinin aklanmasıyla mücadele bakımından önemli bir adım olduğu değerlendiriliyor.
