Sermaye Piyasası Kurulu’nun eylül ayında aldığı tasfiye kararlarının ardından piyasalarda patlak veren güven krizinin faturası netleşti. Merkezi Kayıt Kuruluşu (MKK) tarafından açıklanan eylül ayı verileri, sarsıntının yalnızca yatırım fonlarıyla sınırlı kalmadığını, Borsa İstanbul pay piyasasında da tarihi bir tasfiye dalgasını tetiklediğini gösterdi. Bir ayda yatırım fonlarından 1,2 trilyon lira buharlaşırken, hisse senedi piyasasında yaşanan sert düşüş ve taban serileri sebebiyle pay piyasasının toplam portföy büyüklüğü yüzde 22,83 eridi.
Fonlarda 1,2 Trilyon Liralık Kayıp ve Yüksek Portföylerde Kaçış
MKK verilerine göre, ağustos ayında 10 trilyon 436 milyar lira düzeyinde bulunan yatırım fonları portföy büyüklüğü, eylül sonunda yüzde 11,23 gerileyerek 9 trilyon 264 milyar liraya indi. Portföy büyüklüklerine göre dağılım incelendiğinde, hesabı açık durmasına rağmen içindeki tüm varlığı sıfırlayan (0-1 TL bandındaki) yatırımcı sayısı bir ayda bin 133 kişi artarak 64 bin 378’e çıktı. Küçük tasarruf sahipleri portföylerini sıfırlamak yerine küçültme yoluna giderken, asıl büyük erime piyasanın omurgasını oluşturan varlıklı grupta yaşandı. Toplam fon büyüklüğünün yaklaşık yüzde 80’ini elinde tutan 10 milyon lira ve üzeri portföye sahip yatırımcıların varlık değeri, sadece bir ayda 8,84 trilyon liradan 7,56 trilyon liraya düşerek yüzde 14,39 eridi.
Hissede Benzeri Görülmemiş Çıkış: 50 Bin Yatırımcı Hesabını Boşalttı
Fon piyasasındaki panik satışları ve teminat tamamlama çağrıları, Borsa İstanbul pay piyasasına doğrudan sıçradı. Toplam hisse senedi portföy değeri eylülde ağustosa kıyasla 2 trilyon 172 milyar lira azalarak 7 trilyon 343 milyar liraya kadar çekildi. Bu süreçte pay piyasasında portföyünü tamamen nakde dönüp hesabında 0-1 TL bırakan yatırımcı sayısı tam 50 bin 234 kişi arttı. Sermaye piyasası uzmanları, hissesini tamamen satıp kenara çekilen yatırımcı sayısındaki bu sıçramanın, ne geçmişteki siyasi krizlerde ne de şubat ayında patlak veren bölgesel savaş döneminde dahi görülmediğine dikkat çekiyor.
Yabancı Çıkışı Yüzde 54’e Ulaştı: Stopaj ve Kriz Etkisi Bir Arada
Varlık erimesinin bir diğer çarpıcı boyutu ise yabancı yatırımcı cephesinde gerçekleşti. Yatırım fonlarında pozisyon alan yabancı yatırımcıların toplam portföy değeri, ağustostaki 532 milyar 588 milyon lira seviyesinden eylül sonunda 245 milyar 28 milyon liraya kadar çekildi. Yabancı varlıklarında bir ayda yaşanan yüzde 54’lük tarihi kayıpta, hem sistemik fon krizinin yarattığı güvensizlik hem de para piyasası fonlarındaki carry trade sermayesine getirilen yüzde 10’luk stopaj kesintisi belirleyici rol oynadı. Büyük yerli ve yabancı sermayenin çıkışıyla derinleşen tablonun ardından gözler, Meclis’e sunulan fon kurtarma yasa teklifine çevrilmiş durumda.
