Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB), bireysel kredi kartı kullanımına ilişkin kapsamlı bir analiz yayımladı. Bankanın internet sitesinde “Ekonomi Notları” başlığı altında paylaşılan çalışmada, bireysel kredi kartı (BKK) limitleri ile gelir düzeyi arasındaki ilişki ayrıntılı biçimde ele alındı. Analizde, gelirine kıyasla yüksek limite sahip bireylerin kredi kartı limit doluluk oranlarının görece düşük olduğu, buna karşılık bakiye/gelir oranlarının diğer gruplara göre daha yüksek seyrettiği tespit edildi.
Kredi Kartları Tüm Gelir Gruplarında Yaygın Kullanılıyor
“Kredi Kartı Kullanım Eğilimleri: Gelir Düzeyi ve Limitlerin Rolü” başlıklı çalışmada, Türkiye’de kredi kartlarının hem ödeme hem de finansman aracı olarak tüm gelir gruplarında yaygın şekilde kullanıldığına dikkat çekildi. Bu çerçevede, bireysel kredi kartı kullanım eğilimlerinin gelir seviyesi ve kart limitleriyle olan ilişkisi detaylı biçimde incelendi.
Çalışmada, kişi bazında kredi kartı bakiyesi, brüt gelir ve kredi kartı limit bilgilerini içeren kapsamlı mikro veri setlerinden yararlanıldığı belirtildi. Analiz kapsamında, söz konusu değişkenler arasındaki dağılımlar çeşitli göstergeler yardımıyla sunulurken, kredi kartı bakiyeleri ile gelir ve limit göstergeleri arasındaki esneklik ilişkileri de test edildi.
Gelir ve Limit ile Kredi Kartı Bakiyesi Arasında Pozitif İlişki
Yaklaşık 7 milyon kişiyi kapsayan yatay kesit örneklem verileriyle yapılan analizler, gelir ve kredi kartı limiti ile kredi kartı bakiyesi arasında pozitif bir esneklik ilişkisi bulunduğunu ortaya koydu. Buna göre, yüksek gelirli bireylerin kredi kartı bakiyelerinin de beklendiği üzere daha yüksek olduğu belirlendi.
Ayrıca, limit/gelir oranı yüksek olan bireylerin ortalama kredi kartı borçluluğunun da daha fazla olduğu saptandı. Limit artışı yüksek olan bireylerde ise gelir ile kredi kartı bakiyesi arasındaki ilişkinin daha güçlü olduğu vurgulandı. Alternatif gelir ve limit göstergeleri kullanılarak elde edilen sonuçların da temel bulguları desteklediği ifade edildi.
Aşırı Limitli Bireylerde Doluluk Oranı Daha Düşük
Çalışmada, kredi kartı limiti ile gelir arasındaki güçlü korelasyon kontrol edildiğinde dikkat çekici bir bulguya ulaşıldı. Buna göre, gelirine kıyasla aşırı kredi kartı limitine sahip bireylerin, limit doluluk oranlarının diğer bireylere göre daha düşük olduğu belirlendi. Buna karşılık, bu gruptaki bireylerin bakiye/gelir oranlarının daha yüksek olduğu tespit edildi.
Bu sonuçlar, kredi kartı limit seviyelerinin bireysel kredi kartı bakiyesi üzerinde önemli bir belirleyici olduğuna işaret etti.
Bulgular Korelasyon Niteliği Taşıyor
TCMB, çalışmada elde edilen bulguların yorumlanmasına ilişkin önemli bir not da paylaştı. Gelir veya limit artışları ile bireylerin geçmiş finansal davranışları arasındaki olası ilişkilerin, bu göstergelerin bakiye üzerindeki etkisinin nedensel olarak yorumlanmasını zorlaştırabileceği ifade edildi.
Bu nedenle analizde ortaya konulan ilişkilerin korelasyon içerdiği, doğrudan bir nedensellik ima etmediği vurgulandı. Çalışmada, ilerleyen dönemlerde yapılacak araştırmaların, gelir ve limit göstergeleri ile kredi kartı kullanım davranışları arasındaki nedensel ilişkiyi ortaya koymaya yönelik yöntemlere odaklanmasının, arz ve talep koşullarının ayrıştırılması açısından önem taşıdığı belirtildi. Bu yaklaşımın, politika yapıcıların borçlanma dinamiklerini daha sağlıklı değerlendirebilmesine katkı sağlayacağı ifade edildi.
