Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB), Tüketici Fiyat Endeksi’nde (TÜFE) yapılan metodolojik güncellemelerin enflasyon üzerindeki olası etkilerine ilişkin değerlendirmelerini kamuoyuyla paylaştı. Banka tarafından yayımlanan analizde, hesaplama yöntemindeki değişikliklerin 2026 yılı ocak ayı enflasyonunu yaklaşık 0,1 puan aşağı çektiği, buna karşılık yıllık enflasyonu yaklaşık 1 puan artırma potansiyeli taşıdığı belirtildi.
TCMB, “2026 Yılı Tüketici Fiyat Endeksindeki Güncellemeler ve Etkileri” başlıklı blog yazısında, TÜFE’de yapılan sınıflandırma, baz yıl ve ağırlık değişikliklerinin teknik çerçevesini ve enflasyon göstergelerine yansımalarını ayrıntılı şekilde ele aldı.
TÜFE Hesaplamasında Metodolojik Değişiklikler
Açıklamada, hanehalkının tükettiği mal ve hizmet fiyatlarının zaman içindeki değişimini ölçen TÜFE’nin, Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) tarafından Avrupa Birliği standartlarıyla uyumlu olarak hesaplandığı hatırlatıldı. Ocak 2026 itibarıyla TÜİK’in, uluslararası kriterlere uyum kapsamında üç temel alanda değişikliğe gittiği kaydedildi.
Bu kapsamda tüketim harcama sınıflandırması güncellenirken, TÜFE’nin baz yılı 2025 olarak revize edildi. Ayrıca harcama ağırlıklarının belirlenmesinde “Ulusal Hesaplar Hanehalkı Nihai Tüketim Harcamaları” ana veri kaynağı haline getirildi. TCMB, baz yıl değişikliğinin geçmiş aylık ve yıllık enflasyon oranlarını etkilemediğini vurguladı.
Yeni Sınıflandırma Daha Güncel Tüketimi Yansıtıyor
TCMB’nin değerlendirmesinde, önceki sınıflandırmada yer alan 12 ana grup yapısının, zaman içinde değişen tüketim alışkanlıkları ve artan ürün çeşitliliği nedeniyle güncelliğini yitirdiği ifade edildi. Bu nedenle Birleşmiş Milletler tarafından oluşturulan ve Avrupa Birliği ülkelerinde zorunlu olan yeni sınıflamaya geçildiği aktarıldı.
Yeni sınıflandırmayla birlikte ana grup sayısı 13’e çıkarılırken, mal ve hizmet ayrımı daha net hale getirildi. Çevrim içi hizmetler, elektrikli araç şarjı gibi yeni tüketim kalemleri de endeks kapsamına alındı. Ayrıca daha önce “Çeşitli Mal ve Hizmetler” başlığı altında yer alan bazı kalemler ayrıştırılarak yeni ana gruplar altında yeniden tanımlandı.
Ağırlık Yapısında Hizmetler Öne Çıktı
Ağırlık değişikliklerine ilişkin analizde, en belirgin artışın hizmet grubunda yaşandığına dikkat çekildi. Tüketim kalıplarındaki dönüşüm ve ekonomik yapıdaki değişime paralel olarak hizmetlerin TÜFE içindeki payının 7,4 puan arttığı belirtildi. Bu artışta özellikle ulaştırma hizmetleri, lokanta ve otel harcamaları ile diğer hizmet kalemlerinin etkili olduğu kaydedildi.
Buna karşılık, enerji grubunun ağırlığında 3,2 puanlık düşüş yaşanırken, temel malların ağırlığında da 3 puanlık gerileme görüldü. Gıda grubunda ise toplam ağırlık sınırlı ölçüde azalırken, işlenmiş ve işlenmemiş gıda alt kalemlerinde farklı yönlü hareketler dikkat çekti.
Enflasyona Etkiler: Aylıkta Sınırlı, Yıllıkta Yukarı Yönlü
TCMB’nin etki analizine göre, ağırlık yapısında yapılan değişikliklerin 2026 yılı ocak ayı enflasyonuna etkisi yaklaşık 0,1 puanlık düşüş yönünde oldu. Ancak yıllık bazda değerlendirildiğinde farklı bir tablo ortaya çıkıyor.
2025 yılında mal enflasyonu yüzde 25, hizmet enflasyonu ise yüzde 44 seviyesinde gerçekleşti. 2026 yılında da hizmet enflasyonunun mal enflasyonunun üzerinde seyretmesi ihtimali dikkate alındığında, hizmetlerin ağırlığındaki artışın yıllık enflasyonu yukarı yönlü etkileyebileceği ifade edildi. TCMB, bu etkinin yıllık enflasyon üzerinde yaklaşık 1 puanlık artış potansiyeli taşıdığını öngördü.
Merkez Bankası, yapılan güncellemelerin TÜFE’nin güncel tüketim yapısını daha doğru yansıtmasını amaçladığını ve endeks kompozisyonunun diğer makroekonomik göstergelerle daha uyumlu hale geldiğini bildirdi.
