Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB), enflasyonla mücadelede önemli bir etken olan hanehalkı enflasyon beklentilerinin iyileştiğini vurguladı.
Merkezin Güncesi’nde yayımlanan “Hanehalkı Enflasyon Beklentileri ve Hizmet Enflasyonu” başlıklı analizde, bu gelişmenin dezenflasyon sürecine yalnızca talep değil, arz kaynaklı olarak da destek verdiği ifade edildi.
Hanehalkı Enflasyon Beklentilerinin Rolü
TCMB’nin blog sayfasında yayımlanan analiz, enflasyonla mücadelede başarının hanehalkı enflasyon beklentilerinin ve hizmet enflasyonunun iyileşmesiyle doğrudan ilişkili olduğunu belirtiyor. Bu bağlamda, yakın dönemde hanehalkı enflasyon beklentilerindeki iyileşmenin, piyasa katılımcılarına kıyasla biraz gecikmeli gerçekleştiği gözlemlenirken, hizmet fiyatlarındaki katılık da enflasyonun düşüşünü yavaşlatan bir faktör olarak öne çıkıyor.
Hanehalkı enflasyon beklentisinin enflasyon oranlarını etkileyen önemli bir unsur olduğunu belirten TCMB, özellikle gıda ve akaryakıt gibi ürünlerdeki fiyat artışlarının, bu beklentileri daha da yukarı taşıyabildiğini vurguluyor. Ayrıca, yüksek enflasyon beklentilerinin de gerçekleşen enflasyonun bir belirleyicisi olduğu ifade ediliyor.
Arz Yönlü Etkiler ve Hanehalkı Hizmetleri
Analizde, hanehalkının sunduğu hizmetlerin de enflasyonla ilişkili olduğu belirtiliyor. Özellikle, ev içi hizmetler, kuaförlük ve fotoğrafçılık gibi hizmetleri doğrudan sunan hanehalklarının, bu kalemlerin fiyatlarını belirleme gücüne sahip olduğu ifade ediliyor. Bu durumda, hanehalkı enflasyon beklentisi ile gerçekleşen hizmet enflasyonu arasında arz yönlü etkiler de önemli bir rol oynuyor.
2020 Ocak-2024 Kasım döneminde, hanehalkının sunduğu hizmetlerin fiyat endeksinin genel TÜFE’ye kıyasla yüzde 21, hizmet-TÜFE endeksine kıyasla ise yüzde 11 daha fazla arttığı belirtiliyor. Bu fiyat artışının, hanehalkı enflasyon beklentileriyle yakından ilişkili olduğu ifade ediliyor.
Ekonometrik Bulgular ve İlişkiler
Analiz, hanehalkı enflasyon beklentileri ile sundukları hizmetlerin fiyat artışları arasında pozitif bir ilişki olduğunu gösteren ekonometrik testlere de yer veriyor. Regresyon sonuçlarına göre, hanehalkı enflasyon beklentisinde yüzde 10’luk bir artış, bir sonraki ayda bu kesim tarafından sunulan hizmetlerde, TÜFE ile karşılaştırıldığında 42 baz puanlık bir enflasyon artışına işaret ediyor. Ayrıca, ücret artışı dönemleri dışında, enflasyon beklentilerindeki yüzde 10’luk bir bozulma, hizmetlerde 24 baz puanlık bir aylık enflasyon artışını ifade ediyor.
