Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası, geçtiğimiz hafta açıklanan faiz kararına ilişkin Para Politikası Kurulu toplantı özetini kamuoyuyla paylaştı. Özette, kasım ayında enflasyonun gıda fiyatları öncülüğünde gerilediği belirtilirken, enflasyon beklentilerinde gözlenen iyileşmeye rağmen dezenflasyon süreci açısından risklerin sürdüğü vurgulandı.
Enflasyonda Kasım Görünümü
Kasım ayında tüketici fiyatları yüzde 0,87 oranında artarken, yıllık enflasyon 1,80 puan düşüşle yüzde 31,07 seviyesine geriledi. Yıllık enflasyondaki bu düşüşte gıda fiyatları belirleyici olurken, gıda dışı tüketici fiyatlarında yıllık artışın görece yatay seyrettiği kaydedildi.
Çekirdek göstergelere bakıldığında, B endeksinin yıllık enflasyonu 0,35 puanlık düşüşle yüzde 32,17’ye, C endeksinin yıllık enflasyonu ise 0,40 puan azalışla yüzde 31,65’e indi. Yıllık enflasyona katkılar gıda ve alkolsüz içecekler, temel mallar ve hizmet gruplarında azalırken; enerji ile alkol, tütün ve altın gruplarında sınırlı artışlar gözlendi.
Mevsimsellikten arındırılmış veriler, kasım ayında aylık enflasyon artışının önceki aya kıyasla zayıfladığına işaret etti. Bu dönemde enflasyonun beklentilerin altında gerçekleşmesinde, sebze ürünleri öncülüğünde işlenmemiş gıda fiyatlarındaki düşüş etkili oldu.
Gıda, Hizmet ve Temel Mallar
Kasım ayında işlenmemiş gıda fiyatları yüzde 3,33 oranında gerilerken, bu düşüşte sebze, yumurta ve beyaz et fiyatlarındaki azalışlar öne çıktı. İşlenmiş gıda grubunda ise aylık fiyat artışı yüzde 1,50 ile yavaşlama eğilimini sürdürdü; özellikle et ürünleri ile katı ve sıvı yağlardaki artışlar dikkat çekti.
Hizmet fiyatları aylık bazda yüzde 1,46 artış gösterirken, mevsimsel etkilerden arındırıldığında hizmet enflasyonunun yatay seyrini koruduğu belirtildi. Temel mal grubu fiyat artışları ise kasım ayında görece ılımlı bir görünüm sergiledi.
Enerji grubunda aylık enflasyon, ham petrol fiyatlarından ayrışan motorin fiyatları kaynaklı olarak yükseldi. Buna karşın, enflasyonun ana eğiliminin eylül ayındaki artışın ardından ekim ve kasım aylarında gerileme kaydettiği ifade edildi.
Kira ve Hizmet Enflasyonu
Kasım ayında yıllık enflasyon kira ve haberleşme hizmetlerinde azalırken, diğer hizmet kalemlerinde artış gözlendi. Kira enflasyonu aylık bazda yüzde 2,49’a gerileyerek zayıflama eğilimini sürdürdü ve yıllık kira enflasyonu yüzde 63,59 seviyesine indi.
Ulaştırma grubunda fiyatlar aylık yüzde 1,69 artarken, yıllık enflasyon yüzde 43,24’e yükseldi. Bu gelişmede hava yolu ile yolcu taşımacılığı fiyatlarındaki artış etkili oldu. Lokanta ve oteller grubunda ise otel ücretlerindeki gerileme aylık enflasyonu yüzde 0,89’a çekti.
Merkez Bankası tarafından takip edilen Perakende Ödeme Sistemi verileri, aralık ayında da kira sözleşmelerinde yenileme oranlarının ve referans artışlarının yavaşladığını ortaya koydu. Buna rağmen, deprem ve kentsel dönüşüm gibi arz yönlü unsurların etkisiyle kira enflasyonunun öngörülenin üzerinde seyrettiği değerlendirildi.
Üretici Fiyatları ve Küresel Gelişmeler
Yurt içi üretici fiyatları kasım ayında yüzde 0,84 artarken, yıllık üretici enflasyonu yüzde 27,23’e yükseldi. Aylık üretici enflasyonunun, Türk lirasındaki görünümün de etkisiyle önceki aylara kıyasla zayıfladığı belirtildi. Bu dönemde enerji fiyatları gerilerken, sermaye ve ara mallarında fiyat artışları öne çıktı.
Uluslararası emtia fiyatları kasım ayında enerji ve tarım emtialarındaki artışla sınırlı yükseliş gösterdi. Brent petrol fiyatları ise ekim ayındaki ortalama 64,7 dolar seviyesinden aralık ayının ilk günlerinde 63,8 dolara geriledi. Küresel arz zinciri baskılarının tarihsel ortalamanın altında seyrettiği ifade edildi.
Enflasyon Beklentileri ve Para Politikası
Kasım ayında firma ve hane halkı enflasyon beklentilerinde iyileşme görülürken, piyasa katılımcılarının beklentilerinde artış kaydedildi. Piyasa Katılımcıları Anketi’ne göre, 2025 yıl sonu enflasyon beklentisi yüzde 32,2’ye, 2026 yıl sonu beklentisi ise yüzde 23,2’ye yükseldi. Buna karşın, firmaların ve hane halkının on iki ay sonrası enflasyon beklentilerinde düşüş yaşandı.
Öncü göstergeler, aralık ayında gıda fiyatlarındaki olumlu seyrin sürdüğüne, enerji fiyatlarının ise yatay seyrettiğine işaret etti. Temel mal ve hizmet gruplarında daha ılımlı fiyat artışları beklenirken, ana eğilim göstergelerinde düşüşün devam edeceği öngörüldü.
Bu değerlendirmeler çerçevesinde Para Politikası Kurulu, politika faizi olan bir hafta vadeli repo ihale faiz oranını yüzde 39,5’ten yüzde 38’e indirdi. Gecelik borç verme faizi yüzde 41’e, borçlanma faizi ise yüzde 36,5’e çekildi.
Kurul, fiyat istikrarı sağlanana kadar sıkı para politikası duruşunun sürdürüleceğini, politika adımlarının enflasyon görünümü ve beklentiler doğrultusunda veri odaklı ve ihtiyatlı bir yaklaşımla belirleneceğini bildirdi. Orta vadede enflasyonun yüzde 5 hedefine ulaştırılması amacıyla para ve likidite politikalarının etkin şekilde kullanılmaya devam edileceği vurgulandı.
