Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB), Kasım Ayı Fiyat Gelişmeleri Raporu’nu yayımlayarak enflasyonun ana eğiliminin eylül ayında görülen yükselişin ardından kasım ayında mayıs seviyesine gerilediğini açıkladı. Raporda, tüketici fiyatlarındaki aylık artışın zayıfladığı, gıda fiyatlarının ise enflasyondaki düşüşe belirgin katkı sağladığı vurgulandı.
Tüketici Fiyatları ve Yıllık Enflasyon Görünümü
Kasım ayında tüketici fiyatları yüzde 0,87 arttı. Yıllık enflasyon 1,80 puanlık gerilemeyle yüzde 31,07 seviyesine indi. Bu düşüşte özellikle gıda ve alkolsüz içecekler grubundaki fiyat hareketleri etkili olurken, gıda dışı kalemlerde yıllık enflasyon sınırlı bir değişim gösterdi.
İşlenmemiş gıda fiyatları, sebze ürünleri öncülüğünde önemli ölçüde gerilerken işlenmiş gıdadaki aylık artış yavaşladı. Hizmet enflasyonu mevsimsellikten arındırılmış olarak yatay seyrederken, temel mal grubu fiyatlarında yeni sezon etkileri belirgin oldu. Enerji grubunda ise akaryakıt kaynaklı sınırlı bir artış gözlendi.
Grupların Enflasyona Katkıları
Rapora göre, yıllık tüketici enflasyonuna katkılarda gıda ve alkolsüz içecekler, temel mallar ve hizmet gruplarında düşüş gözlendi. Bu grupların katkıları sırasıyla 1,61, 0,20 ve 0,17 puan gerilerken, alkol-tütün-altın ile enerji gruplarının katkıları bir miktar arttı.
Mevsimsellikten arındırılmış veriler, tüketici fiyatlarındaki aylık artışın önceki aya göre zayıfladığını ortaya koydu. Gıda hariç tüketici enflasyonu sınırlı bir yükseliş gösterirken, B endeksi yatay, C endeksi ise arttı. İşlenmiş gıdada fiyat artışları yavaşladı, hizmet sektöründe hareketlilik sınırlı kaldı, temel mal grubunda ise daha ılımlı bir seyir izlendi.
TCMB tarafından izlenen göstergeler, enflasyonun ana eğiliminin kasım ayında belirgin şekilde gerilediğine işaret etti.
Hizmet Fiyatlarında Yatay Seyir
Kasım ayında hizmet fiyatları yüzde 1,46 artarken grup yıllık enflasyonu yüzde 44,21’e indi. Mevsimsellikten arındırılmış göstergeler, hizmet enflasyonunda son dönemde gözlenen yatay seyrin sürdüğünü ortaya koydu.
Bu dönemde kira ve haberleşme hizmetlerinde yıllık enflasyon gerilerken, diğer hizmet gruplarında artış kaydedildi. Kira fiyatları aylık bazda yüzde 2,49 artarak ivmesini yavaşlattı. Ulaştırmada ise fiyatlar yüzde 1,69 yükseldi; bu artışta hava yolu yolcu taşımacılığı belirleyici oldu. Haberleşme grubu, telefon görüşmeleri ve internet ücretlerindeki yükselişle yüzde 1,51 arttı. Lokanta-oteller grubunda ise otel ücretlerindeki düşüş etkisiyle artış oranı yüzde 0,89’a geriledi.
Temel Mallarda Ilımlı Artış
Temel mal grubu fiyatları kasım ayında yüzde 0,92 artarken yıllık enflasyon 0,61 puan düşüşle yüzde 18,62 oldu. Giyim ve ayakkabı fiyatlarında yeni sezon etkisiyle sınırlı bir artış görülürken dayanıklı mallarda otomobil, mobilya ve beyaz eşya öne çıktı. Elektrikli ve elektriksiz aletlerde daha ılımlı fiyat artışları kaydedildi.
Diğer temel mallarda ise aylık enflasyon yüzde 1,01 ile önceki aylara kıyasla hafif yükseldi.
Enerji Grubunda Artış
Enerji fiyatları kasım ayında yüzde 1,86 arttı. Bu yükselişte motorin fiyatlarındaki belirgin artış etkili olurken, katı yakıt ve şebeke suyu fiyatlarında da artış görüldü. Tüp gaz fiyatları ise yatay kaldı. Enerji grubunun yıllık enflasyonu 36,05’e çıktı.
Gıda Fiyatları Enflasyonu Aşağı Çekti
Kasım ayında gıda ve alkolsüz içecekler grubu fiyatları yüzde 0,69 gerileyerek enflasyona en olumlu katkıyı sağladı. Yıllık enflasyon bu grupta 7,43 puan düşüşle yüzde 27,44’e indi.
İşlenmemiş gıdada yıllık enflasyon yüzde 19,42’ye geriledi; sebze, yumurta ve beyaz et fiyatlarındaki düşüş bu gelişmede belirleyici oldu. İşlenmiş gıda fiyatları ise aylık bazda yüzde 1,50 artış gösterdi. Et ürünleri ve yağ fiyatlarındaki yükseliş dikkat çekti.
Tütün ürünleri fiyatları ise üretici firma ayarlamalarının etkisiyle yüzde 2,42 arttı.
Yurt İçi Üretici Fiyatları Yükseldi
Kasım ayında yurt içi üretici fiyat endeksi (Yİ-ÜFE) yüzde 0,84 artarken yıllık enflasyon yüzde 27,23’e yükseldi. Enerji fiyatları düşüş gösterse de sermaye ve ara mallarında fiyat artışları etkili oldu. Tütün ürünleri, metal cevherleri, rafine petrol, bilgisayar, elektronik ve optik ürünler sektörleri yüksek artış oranlarıyla öne çıktı.
