2024 Temmuz sonu itibarıyla Türkiye’nin kısa vadeli dış borç stoku, 2023 yıl sonuna kıyasla önemli bir değişim göstermeyerek 176,1 milyar dolar seviyesinde sabit kaldı. Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası’nın (TCMB) açıkladığı verilere göre, bu dönemde bankalar kaynaklı kısa vadeli dış borç stokunda önemli bir artış gözlemlenirken, diğer sektörlerde hafif bir azalma yaşandı.
Bankaların Kısa Vadeli Borçları Artışta
Bankacılık sektörüne dair veriler incelendiğinde, bankaların kısa vadeli dış borç stokunun %12,7 oranında artarak 77,1 milyar dolara ulaştığı görüldü. Özellikle yurt dışından kullanılan kısa vadeli krediler, 2023 yıl sonuna göre %42,9’luk dikkat çekici bir artışla 18,0 milyar dolar seviyesine yükseldi. Buna karşılık, yurt dışı yerleşiklerin döviz tevdiat hesapları %4,4 oranında azalarak 19,1 milyar dolar, yurt dışı bankaların mevduatları ise %5,5 oranında gerileyerek 19,6 milyar dolar oldu. Diğer yandan, yurt dışı yerleşiklerin TL cinsinden mevduatları %34,9 oranında artış göstererek 20,4 milyar dolar seviyesine ulaştı.
Diğer Sektörlerde Düşüş Eğilimi
Diğer sektörlerin kısa vadeli dış borç stoku ise %1,7 oranında azalarak 60,3 milyar dolara geriledi. Özellikle ithalat borçları, 2023 yıl sonuna göre %3,6 oranında düşüş göstererek 52,3 milyar dolar seviyesinde gerçekleşti.
Kamu ve Özel Sektör Borçlanmalarında Farklı Eğilimler
Kamu ve özel sektör borçlanmaları incelendiğinde, kamu sektörünün kısa vadeli borcu %11,6 oranında artışla 38,5 milyar dolar olurken, özel sektörün borçları %3,8 oranında artış kaydederek 99,0 milyar dolar seviyesine çıktı.
Alacaklılar ve Borç Kompozisyonu
Alacaklı bazında değerlendirildiğinde, parasal kuruluşlara olan borçlar %1,4 oranında azalarak 94,7 milyar dolar, parasal olmayan kuruluşlara olan borçlar ise %2,1 oranında düşerek 77,0 milyar dolar oldu. Kısa vadeli tahvil ihraçları, 2023 yıl sonundaki 1,2 milyar dolar seviyesinden 2024 Temmuz sonunda 4,5 milyar dolara yükseldi. Resmi alacaklılara olan borç ise 46 milyon dolar olarak gerçekleşti.
Döviz Kompozisyonu ve Vadesi 1 Yıl veya Daha Az Kalan Borçlar
Kısa vadeli dış borç stokunun döviz kompozisyonu incelendiğinde, stokun %47,3’ü dolar, %21,5’i euro, %14,8’i TL ve %16,4’ü diğer döviz cinslerinden oluştu. Orijinal vadesine bakılmaksızın, vadesine 1 yıl veya daha az kalmış dış borçların toplamı ise 232,8 milyar dolar olarak hesaplandı. Bu borçların 21,4 milyar dolarlık kısmı, Türkiye’de yerleşik bankaların ve özel sektörün yurt dışı şubeleri ve iştiraklerine olan borçlarını kapsıyor.
Sektörel Borç Dağılımı
Toplam borç stokunun %23,7’si kamu sektörüne, %16,6’sı Merkez Bankası’na, %59,7’si ise özel sektöre ait bulunuyor. Bu dağılım, kısa vadeli dış borç stokunun büyük bir bölümünün özel sektör borçlarından oluştuğunu ortaya koyuyor.
