8 Eylül 1999 tarihinden sonra sigorta girişi yapıldığı için Emeklilikte Yaşa Takılanlar (EYT) düzenlemesini bir gün veya birkaç ayla kaçıran milyonlarca çalışanın beklediği kademeli emeklilik talebi, yeniden Ankara kulislerinin üst sıralarına taşındı. Emeklilikte Adalet Derneği (EMADDER) yöneticilerinin Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı heyetiyle gerçekleştirdiği resmi görüşmenin ardından, 2000-2008 yılları arasında ilk kez uzun vadeli sigorta kollarına dahil olan çalışanların gözü Türkiye Büyük Millet Meclisi’ne çevrildi.
Sivil toplum kanadının sunduğu etki ve mağduriyet raporlarında, bir günlük giriş farkının çalışanların emeklilik yaşını kadınlarda 15 ila 18 yıl, erkeklerde ise 17 ila 20 yıl ötelemesinin sosyal adaleti zedelediği kaydedildi. Görüşme, düzenlemeyi bekleyen kesimde beklentileri artırırken, hükümet kanadı aktüeryal dengeleri ve bütçe disiplinini gözeterek henüz resmi bir kanunlaşma takvimi ilan etmiş değil.
Aktüeryal Dengeler İnceleniyor: Yasa Teklifi Henüz Meclis Genel Kurulu’na Gelmedi
Sosyal güvenlik uzmanları ve bakanlık kaynakları, konunun idare ile sivil toplum temsilcileri arasında istişare edilmesinin önemli bir temas zemini oluşturduğunu ancak henüz yürürlüğe girmiş ya da iktidar grubu tarafından Meclis Başkanlığı’na taşınmış resmi bir teklif bulunmadığını ifade ediyor. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı ile Hazine ve Maliye Bakanlığı bünyesinde, sistemin aktif/pasif oranına ve sosyal güvenlik bütçesine getireceği uzun vadeli yüklerin analiz edildiği aktarılıyor.
Ekonomi yönetiminin gerçekleştireceği etki analizleri tamamlanmadan konunun Meclis gündemine taşınması beklenmiyor. Hükümet yetkilileri, sosyal güvenlikte sürdürülebilirliğin korunması amacıyla erken yaşta toptan emeklilik yerine prim gün sayısını ve istihdamda kalma süresini önceleyen adımlara ağırlık verileceğini belirtiyor.
Mevcut Mevzuat ile Talep Edilen Kademeli Model Arasındaki Farklar
Yürürlükteki mevzuata göre 8 Eylül 1999 ile 30 Nisan 2008 tarihleri arasında ilk kez sigortalı olan 4A (SSK) kapsamındaki çalışanlar, kadınlarda 58, erkeklerde 60 yaş şartına ve 7.000 prim gününe tabi tutuluyor.Kısmi emeklilikte ise 25 yıllık sigortalılık süresi, 4.500 prim günü ve yine aynı yaş sınırları aranıyor.
Kamuoyunda tartışılan ve derneklerin taslak olarak önerdiği kademeli modelde ise sigorta başlangıç yılına göre esnek bir geçiş talep ediliyor. Taslak modellerde 2000 yılından itibaren işe giriş tarihine göre yaş şartının kadınlarda 43’ten başlayıp kademeli olarak 52-54 bandına, erkeklerde ise 45’ten başlayıp 54-56 seviyelerine kadar esnetilmesi ve prim gününün 6.250 ile 7.000 gün arasında derecelendirilmesi isteniyor. Ancak Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından onaylanmış yasal bir kademeli yaş tablosu bulunmadığından, resmi işlemlerde mevcut 58 ve 60 yaş kuralları geçerliliğini koruyor.
