EYT düzenlemesinden 8 Eylül 1999 sonrası sigortalı oldukları için yararlanamayan çalışanların gündemindeki kademeli emeklilik talebi yeniden öne çıktı. Önerilen modellerde emeklilik yaşının işe giriş tarihine göre kadınlarda 43’ten 51’e, erkeklerde ise 45’ten 53’e kadar basamaklı şekilde artırılması gündeme geliyor. Ancak kademeli emeklilik henüz yasalaşmış bir düzenleme değil.
Emeklilikte Yaşa Takılanlar düzenlemesinin ardından sosyal güvenlik sisteminde en çok tartışılan başlıklardan biri, 8 Eylül 1999 tarihinden sonra sigortalı olan çalışanların durumu oldu.
Kademeli emeklilik talebinin merkezinde, EYT kapsamına birkaç gün, birkaç ay veya birkaç yıl farkla giremeyen sigortalılar bulunuyor.
Yaş şartının tamamen kaldırılması istenmiyor
Kademeli emeklilik modelinde EYT’den farklı olarak yaş şartının tamamen ortadan kaldırılması talep edilmiyor.
Bunun yerine ilk sigorta başlangıç tarihi ilerledikçe emeklilik yaşı ve gerekli prim gün sayısının da kademeli olarak yükseltilmesi öneriliyor.
Bu yaklaşımda, farklı tarihlerde çalışma hayatına başlayan sigortalılar için tek bir emeklilik yaşı uygulanması yerine işe giriş yılına göre değişen basamaklı şartlar öngörülüyor.
Önerilen modellerde 1999-2000 döneminde sigortalı olan kadınların 43, erkeklerin ise 45 yaşından itibaren emeklilik hakkı kazanabilmesi talep ediliyor. Sonraki yıllarda işe başlayanlarda ise yaş sınırının kademeli olarak artırılarak kadınlarda 51, erkeklerde 53 yaşa kadar çıkması gündeme getiriliyor.
EYT ile kademeli emeklilik arasındaki fark ne?
EYT düzenlemesi, 8 Eylül 1999’dan önce sigortalı olan ve gerekli prim ile sigortalılık şartlarını tamamlayan çalışanların yaş şartı aranmadan emekli olabilmesine imkan sağladı.
Kademeli emeklilik talebinde ise yaş kriterinin kaldırılması yerine, 8 Eylül 1999 sonrasında işe başlayanların emeklilik şartlarının başlangıç tarihlerine göre esnetilmesi isteniyor.
Bu nedenle önerilen sistem, EYT’den farklı olarak yaş ve prim şartlarının tamamen ortadan kaldırıldığı değil, aşamalı biçimde değiştirildiği bir model olarak değerlendiriliyor.
8 Eylül 1999 sonrası işe başlayanlar düzenleme istiyor
Kademeli emeklilik talebini gündeme taşıyan kesimin önemli bölümünü, 8 Eylül 1999 tarihinden kısa süre sonra sigorta başlangıcı bulunan çalışanlar oluşturuyor.
Bu çalışanlar, sigorta başlangıç tarihindeki küçük farkların emeklilik koşullarında önemli farklılıklara neden olduğunu savunarak daha basamaklı bir sistem oluşturulmasını talep ediyor.
Söz konusu talepler çeşitli sivil toplum kuruluşları ve dernekler tarafından da kamuoyuna ve ilgili kurumlara iletiliyor.
Kademeli emeklilik yasalaştı mı?
Kademeli emeklilik konusunda henüz yürürlüğe girmiş bir kanun veya kesinleşmiş bir uygulama bulunmuyor.
Konu, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı’na iletilen talepler ve farklı emeklilik modeli önerileri kapsamında tartışılmaya devam ediyor.
EYT ise daha önce yasalaşarak yürürlüğe giren bir düzenleme niteliğinde bulunuyor.
Uzmanlar, Türkiye’nin nüfus yapısı, çalışan-emekli dengesi ve sosyal güvenlik sisteminin mali yapısı dikkate alındığında 40’lı yaşlarda emeklilik imkanı sağlayabilecek yeni bir düzenlemenin bütçe üzerindeki etkilerinin önemli olabileceğine dikkat çekiyor.
Bu nedenle kademeli emeklilik talebi gündemdeki yerini korusa da mevcut aşamada kesinleşmiş yaş, prim tablosu veya yürürlük tarihi bulunmuyor.
