ABD’li yatırım bankası JP Morgan’ın yayımladığı raporda, Türkiye’nin savunma sanayiindeki yükselişine dikkat çekildi. Raporda Türkiye’nin coğrafi konumu, sanayi politikası ve özel sektör ağırlıklı savunma firmalarının katkısıyla önemli bir silah ihracatçısı haline geldiği belirtilirken, insansız hava araçları üzerinden yeni bir “drone diplomasisi” modeli oluştuğu vurgulandı.
JP Morgan raporunda, özellikle Bayraktar TB2 gibi insansız hava araçlarının küresel ölçekte etkisinin arttığına işaret edilirken, Türkiye’nin savunma ve havacılık ihracatında rekor seviyelere ulaştığı ifade edildi.
Türkiye “Orta Ölçekli Askeri Tedarikçi” Konumunu Güçlendirdi
Patronlar Dünyası’ndan Toygun Atilla’nın haberinde aktarılan değerlendirmeye göre raporda Türkiye, dünyanın en etkili orta ölçekli askeri tedarikçilerinden biri olarak tanımlandı. Türkiye’nin savunma sanayiindeki yükselişinin Ukrayna Savaşı’ndan önce başladığı, ancak savaşın ardından uygun fiyatlı ve hızlı teslim edilebilen silah sistemlerine yönelik küresel talebin artmasının bu süreci hızlandırdığı kaydedildi.
Raporda, Türkiye’nin savunma sanayiinde kamu ağırlığından çok özel sektör merkezli bir yapı kurmasının ihracat kapasitesini artırdığına dikkat çekildi.
TB2 ve AKINCI İhracatın Merkezinde Yer Aldı
JP Morgan raporunda, savunma ihracatındaki artışın merkezinde TB2 ve AKINCI insansız hava araçlarının üreticisi Baykar’ın bulunduğu belirtildi. Bayraktar TB2’nin Ukrayna, Azerbaycan ve Orta Doğu’daki operasyonel kullanımlarının ardından küresel ölçekte tanınırlık kazandığı ifade edildi.
Raporda TB2’nin Batılı muadillerine kıyasla daha düşük maliyetle hassas vuruş kabiliyeti sunmasının, sistemin tercih edilmesinde belirleyici unsur olduğu değerlendirmesi yer aldı.
TB2 Geniş Coğrafyada Alıcı Buldu
Rapora göre TB2; Doğu Avrupa, Körfez ülkeleri, Kuzey Afrika ve Güneydoğu Asya başta olmak üzere geniş bir coğrafyada alıcı buldu. Bu satışların Türkiye’nin Ukrayna, Polonya, Azerbaycan, Körfez ülkeleri ve Afrika’nın bazı bölgeleriyle ilişkilerini güçlendiren bir savunma iş birliği ağı oluşturduğu ifade edildi.
“Drone Diplomasisi” Modeli Öne Çıktı
JP Morgan raporu, Türkiye’nin bu sürecini yalnızca savunma ihracatı olarak değil, uzun vadeli siyasi ve askeri ilişkiler üreten bir “drone diplomasisi” modeli olarak tanımladı. İHA satışlarının; eğitim, bakım, lojistik destek ve zaman zaman ortak üretim anlaşmalarıyla birlikte yürütülmesinin, alıcı ülkelerle daha kalıcı ilişkiler kurulmasına zemin hazırladığı kaydedildi.
Savunma ve Havacılık İhracatı 7,1 Milyar Dolara Ulaştı
Raporda yer alan verilere göre Türkiye’nin savunma ve havacılık ihracatı 2010’lu yılların başında yüz milyon dolar seviyesindeyken, 2024 itibarıyla 7,1 milyar dolara yükseldi.
Baykar’ın 2024 yılında elde ettiği 1,8 milyar dolarlık ihracat gelirinin, şirket gelirlerinin yaklaşık yüzde 90’ını oluşturduğu belirtildi. TB2 ve AKINCI platformlarını kullanan ülke sayısının 30’un üzerine çıktığı da raporda öne çıkan başlıklar arasında yer aldı.
KAAN Projesi: Küresel Havacılık Hedefinin Parçası
JP Morgan raporunda, Türkiye’nin insansız hava araçlarının ötesinde daha geniş bir savunma ekosistemi inşa etmeye çalıştığına da dikkat çekildi. Bu çerçevede KAAN beşinci nesil savaş uçağı projesi, Türkiye’nin küresel havacılık üreticileri arasına girme hedefinin bir parçası olarak değerlendirildi.
Raporda Risk Başlıkları da Yer Aldı
Raporda Türkiye’nin savunma sanayiindeki yükselişine ilişkin olumlu değerlendirmelerin yanında risk başlıklarına da yer verildi. Drone teknolojisinin yaygınlaşmasıyla birlikte karşı-drone sistemleri, elektronik harp ve hava savunma teknolojilerinin hızla geliştiği, bunun da mevcut platformların etkinliğini orta vadede sınayabileceği ifade edildi.
KAAN projesinin ise sürdürülebilir finansman, motor teknolojisi ortaklıkları ve ileri malzemelere erişim gibi kritik alanlara bağlı olduğu vurgulandı.
Üst Lig İçin Eş-Üretim ve Ortak Finansman Vurgusu
JPMorgan Chase Center for Geopolitics raporunda, Türkiye’nin savunma sanayiinde bir üst lige çıkabilmesi için Körfez ve Doğu Asya ülkeleriyle büyük ölçekli eş-üretim ve ortak finansman anlaşmalarının önemine dikkat çekildi.
