Uluslararası Para Fonu (IMF), döviz piyasalarında artan küresel belirsizliğin, yatırımcıların risk iştahını azaltarak güvenli liman varlıklara talebi yükselttiğine ve bu durumun piyasalarda oynaklık ile likidite baskılarını artırdığına dikkat çekti. IMF’nin yayımladığı Küresel Finansal İstikrar Raporu’nun “Küresel Döviz Piyasasında Risk ve Dayanıklılık” başlıklı bölümünde, döviz piyasalarındaki mevcut gelişmeler ve riskler kapsamlı şekilde ele alındı.
Döviz Piyasalarında Artan Belirsizlik ve Etkileri
Raporda, döviz piyasasının günlük yaklaşık 10 trilyon dolarlık işlem hacmiyle dünyanın en büyük ve en likit finansal piyasası olduğu, uluslararası ticaret ve finansın temelini oluşturduğu vurgulandı. Küresel parasal ve finansal sistemdeki merkezi rolü nedeniyle döviz piyasasının, makroekonomik gelişmeler ve politika değişimlerine karşı oldukça hassas olduğu belirtildi.
IMF, küresel finansal ya da ekonomik belirsizliğin yükseldiği dönemlerde yatırımcıların güvenli liman varlıklara yöneldiğine, bu eğilimin ise döviz piyasalarında oynaklığın artmasına ve likidite üzerinde baskı oluşmasına neden olduğuna dikkat çekti. Analizde, finansal belirsizlikteki yükselişin ardından ABD dışı yatırımcıların dolar talebinin özellikle banka dışı finansal kuruluşlar arasında güçlendiği belirtildi.
Gelişmekte Olan Ülke Para Birimleri Daha Hassas
Raporun devamında, finansal belirsizliğin yüksek olduğu dönemlerde döviz piyasasındaki dalgalanmaların ve alış-satış farklarının arttığı, yabancı finansman ve riskten korunma maliyetlerinin yükseldiği kaydedildi. Bu etkinin özellikle gelişmekte olan ülke para birimlerinde daha belirgin olduğu ifade edildi. Ayrıca, banka dışı finansal kuruluşların normal dönemlerde piyasa likiditesine katkı sağlarken, stres dönemlerinde piyasadaki kırılganlıkları artırabildiği aktarıldı.
Analizde, son dönemin ticaret politikalarındaki değişim, tedarik zincirlerindeki yeniden yapılanma ve jeopolitik gerilimlerle şekillendiği hatırlatıldı. ABD’nin nisan ayında açıkladığı yeni gümrük vergilerinin ardından artan belirsizlikte dolar talebinin yükseldiği, ancak bu artışın COVID-19 dönemindeki kadar yüksek olmadığına işaret edildi.
Operasyonel Riskler ve Finansal İstikrara Etkileri
IMF raporunda, döviz piyasalarında yaşanan stresin diğer finansal varlıklar üzerinde de baskı oluşturabileceği belirtildi. Döviz riskinin yönetilmesinin maliyetindeki artışın, hisse senedi ve tahvil gibi varlıkların getirileriyle risk primlerini etkileyebileceği vurgulandı. Fonlama maliyetlerindeki yükselişin ise finansal kuruluşların aracılık kapasitesini azaltabileceği ve finansal koşulları sıkılaştırabileceği kaydedildi. Bu risklerin, kamu borcu yüksek veya borç ve varlıklarının önemli bölümü yabancı para cinsinden olan ülkelerde daha belirgin hale geldiği aktarıldı.
Döviz piyasalarının teknik arızalar ve siber saldırılar gibi operasyonel kesintilere açık olduğuna dikkat çekilen raporda, kısa süreli kesintilerin dahi piyasa likiditesini olumsuz etkileyebildiği belirtildi.
Politika Yapıcılar İçin Uyarılar
IMF, derin likiditesine rağmen döviz piyasasının olumsuz şoklara karşı kırılganlığını sürdürdüğüne işaret ederek, piyasa stresinden kaynaklanabilecek sistemik risklerin izlenmesi gerektiğinin altını çizdi. Kurum, likidite stres testlerinin geliştirilmesi ve senaryo analizlerinin yapılmasının finansal kuruluşlar arasındaki fonlama kırılganlıklarının değerlendirilmesinde önemli olduğunu belirtti.
