Türkiye’nin imalat sanayi performansı açısından en hızlı ve güvenilir gösterge kabul edilen İstanbul Sanayi Odası (İSO) Türkiye İmalat PMI (Satın Alma Yöneticileri Endeksi), Aralık 2024 dönemine ilişkin sonuçlarıyla dikkat çekti. Eşik değer olan 50,0’nin altındaki değerlerin sektörde daralmaya, üzerindeki değerlerin ise iyileşmeye işaret ettiği PMI verilerine göre, Aralık ayında Manşet PMI 49,1 seviyesine yükseldi. Kasım ayında 48,3 olarak ölçülen bu rakam, imalat sektöründeki yavaşlamanın son 8 ayın en düşük oranında gerçekleştiğini ve yavaşlamanın oldukça ılımlı olduğunu ortaya koydu.
Talepte Kısmi İyileşme Sinyalleri
Talepteki sınırlı iyileşme, üretimdeki düşüşün ılımlı bir seviyeye inmesine neden oldu. Dokuz aydır süren daralma dönemi, Aralık ayında en düşük seviyesinde kaydedildi. Ancak, yeni siparişlerdeki yavaşlama devam etti. Bu yavaşlama nisan ayından bu yana en düşük seviyede olsa da talep üzerindeki baskılar sürdü. Yeni ihracat siparişlerinde de daralmanın daha hafif bir seviyede gerçekleştiği gözlemlendi.
İstihdam ve Stoklarda Düşüş
Yeni siparişlerdeki durgunluk, imalatçıların satın alma faaliyetlerini, stok seviyelerini ve istihdamı azaltmasına yol açtı. Kasım ayında istihdamda yaşanan artışa rağmen, Aralık ayında bu alanda bir gerileme görüldü. Ancak, hem istihdam hem satın alma faaliyetlerindeki düşüşler oldukça ılımlı düzeyde gerçekleşti.
Girdi ve Nihai Ürün Maliyetleri
- Girdi Maliyetleri: Aralık ayında belirgin bir artış gösterdi. İmalatçılar bu artışı ham madde fiyatlarının yükselmesine ve Türk lirasının dolar karşısındaki değer kaybına bağladı. Girdi maliyetleri enflasyonu son üç ayın en yüksek seviyesine ulaşmasına rağmen, 2024 ortalamasının oldukça altında kaldı.
- Nihai Ürün Fiyatları: Artış hızı, beş yılı aşkın bir sürenin en düşük seviyesine geriledi. Bazı firmalar maliyet baskısı nedeniyle fiyatlarını artırırken, diğer firmalar satışlarını güvence altına almak için indirim yaptı.
Uzman Yorumu: 2025 İçin Umut Verici Göstergeler
S&P Global Market Intelligence Ekonomi Direktörü Andrew Harker, PMI verilerini değerlendirerek şu ifadelerde bulundu:
“2024 yılı sonunda elde edilen PMI verileri, 2025 için sektör adına umut verici bir tablo sunuyor. Yavaşlama devam etmekle birlikte oldukça hafifledi ve birçok alt endekste iyileşme sinyalleri görüldü. Eğer bu seyir 2025 başında devam ederse, sektörün yeniden büyümeye geçtiğini görebiliriz. Enflasyonist ortamın daha ılımlı seyretmesi de sektörel performansı destekleyecektir.”
Sektörel Performans: Üretim ve Siparişler
Aralık ayında üretim ve yeni siparişlerde genel bir yavaşlama gözlemlendi. Ancak bazı sektörlerde nispi iyileşmeler kaydedildi:
- Giyim ve Deri Ürünleri: En sert düşüş burada görüldü.
- Kimyasal, Plastik ve Kauçuk Ürünleri: Üretimde artış kaydedilen nadir sektörlerden biri oldu.
- Gıda Ürünleri: Üçüncü ay üst üste üretim artışı yaşandı.
- Ana Metal Sanayi: Yeni siparişlerde en belirgin daralma kaydedildi.
İstihdam artışı gıda imalatçıları ile makine ve metal ürünleri sektörlerinde görülürken, diğer sektörlerde düşüş yaşandı. Giyim ve deri ürünleri sektörü istihdamda en büyük kaybı yaşayan alan oldu.
Enflasyonist Baskılar Hafifledi
- Girdi Maliyetleri: Aralık ayında, sektörel bazda en yüksek artış metalik olmayan mineral ürünlerde, en düşük artış ise ana metal sektöründe kaydedildi.
- Satış Fiyatları: Talepteki durgunluk ve maliyetlerdeki düşüşle tekstil, giyim-deri ve ana metal sektörlerinde fiyat indirimleri yapıldı. Buna karşın, makine ve metal ürünleri sektöründe fiyat artışları dikkat çekti.
