İstanbul Sanayi Odası (İSO) Türkiye İmalat PMI, ağustos ayında 47,7’den 48,1’e yükselerek son üç ayın en yüksek seviyesine çıktı. Endeks 50 eşik değerinin altında kalmaya devam ederken, Orta Doğu’daki savaşın yarattığı belirsizlik ve zayıf talep koşulları imalat sektöründeki faaliyetleri baskılamayı sürdürdü.
Ekonomik büyümenin öncü göstergeleri arasında yer alan Satın Alma Yöneticileri Endeksi’nde 50’nin üzerindeki değerler sektörde iyileşmeye, 50’nin altındaki seviyeler ise daralmaya işaret ediyor.
Ağustos verisi, imalat sektöründeki faaliyet koşullarının bozulmaya devam ettiğini ancak yavaşlamanın temmuz ayına kıyasla daha ılımlı gerçekleştiğini gösterdi.
Yeni siparişlerde düşüş sürdü
Orta Doğu’daki savaşın neden olduğu belirsizlik, ağustos ayında talep üzerinde baskı oluşturmaya devam etti. Bunun sonucunda hem toplam yeni siparişler hem de yeni ihracat siparişleri geriledi.
Bununla birlikte her iki göstergedeki düşüşün temmuz ayına göre daha sınırlı olduğu görüldü. Yeni siparişlerdeki zayıflama, son üç ayın en ılımlı seviyesinde gerçekleşti.
İmalatçılar, zayıf talep koşulları nedeniyle üretim seviyelerini üst üste üçüncü ay azalttı. Ağustostaki üretim kaybı temmuz ayına yakın ve ılımlı bir seyir izledi.
İstihdam ve satın alma faaliyetleri geriledi
İş yüklerindeki zayıflık, şirketlerin istihdam ve satın alma faaliyetlerini azaltmasına neden oldu.
Her iki kalemdeki düşüş de temmuz ayına kıyasla hızlandı. Firmalar, yeni siparişleri mümkün olduğunca mevcut stoklarından karşılamayı tercih etti.
Bu eğilim sonucunda hem girdi stokları hem de nihai ürün stokları ağustosta düşüşünü sürdürdü.
Girdi maliyetleri son üç ayın en yüksek seviyesinde
Yakıt ve petrol fiyatlarındaki artış ile ham madde maliyetlerinin yükselmesi, üreticilerin girdi maliyetleri üzerindeki baskıyı artırdı.
Girdi maliyetleri enflasyonu ağustos ayında son üç ayın en yüksek seviyesine çıktı. Firmalar bu maliyet artışlarının bir bölümünü satış fiyatlarına yansıttı.
Nihai ürün fiyatlarındaki artış da hızlanırken, satış fiyatları enflasyonu yılın ocak-haziran dönemindeki ortalamanın altında kalmaya devam etti.
Orta Doğu’daki savaşın yarattığı lojistik aksamalar nedeniyle tedarikçilerin teslimat sürelerinde de uzama görüldü.
S&P Global: Savaşın gölgesi imalat sektörünün üzerinde
S&P Global Market Intelligence Ekonomi Direktörü Andrew Harker, Orta Doğu’daki savaşın Türk imalat sektörü üzerindeki etkisinin devam ettiğini belirtti.
Harker, savaşın yalnızca talebi zayıflatmadığını, aynı zamanda şirketlerin yatırım ve iş kararlarında ek belirsizlik oluşturduğunu ifade etti.
Yeni siparişlerdeki düşüş hızının ağustosta son üç ayın en düşük seviyesine gerilemesini ise sektör açısından görece olumlu bir gelişme olarak değerlendirdi.
Harker, bu durumun önümüzdeki aylarda toparlanma ihtimaline işaret edebileceğini ancak görünümün büyük ölçüde Orta Doğu’daki gelişmelere bağlı kalmaya devam ettiğini söyledi.
Tüm sektörlerde yeni siparişler geriledi
İSO Türkiye Sektörel PMI ağustos raporuna göre, son beş ayda ilk kez takip edilen tüm sektörlerde yeni siparişler geriledi.
En sert daralma kimyasal, plastik ve kauçuk sektöründe görüldü. En sınırlı düşüş ise giyim ve deri ürünlerinde kaydedildi.
Toplam yeni siparişler tüm sektörlerde azalmasına rağmen, izlenen 10 sektörün yarısında yeni ihracat siparişleri arttı.
Talep koşullarındaki zayıflık, sektörlerin büyük bölümünde üretimin gerilemesine yol açtı.
Metalik olmayan mineral ürünlerde güçlü üretim artışı
Üretimdeki genel zayıflığın tek istisnası metalik olmayan mineral ürünler sektörü oldu.
Bu sektörde üretim üst üste ikinci ay artarken, büyüme hızı Mayıs 2022’den bu yana görülen en yüksek seviyeye çıktı.
Üretimde en sert daralma ise yeni siparişlerde olduğu gibi kimyasal, plastik ve kauçuk sektöründe gerçekleşti.
İstihdam artıran sektör sayısı 5’ten 2’ye düştü
İmalat sektörlerindeki zayıf sipariş görünümü şirketlerin istihdam kararlarına da yansıdı.
Temmuz ayında beş sektörde istihdam artışı görülürken, ağustosta bu sayı ikiye düştü.
Kara ve deniz taşıtı üreticileri üst üste dördüncü ay istihdamlarını artırdı. Ana metal sanayisinde kaydedilen sınırlı istihdam artışı ise sekiz aydır devam eden düşüş eğilimini sona erdirdi.
Elektrikli ve elektronik ürünlerde maliyet baskısı öne çıktı
Satın alma faaliyetlerinin tüm sektörlerde yavaşlaması tedarik zincirlerindeki baskının bir miktar azalmasına yardımcı oldu. Takip edilen 10 sektörün yarısında teslimat süreleri kısaldı.
Buna karşılık elektrikli ve elektronik ürünler sektöründe tedarik süreleri belirgin şekilde uzamaya devam etti.
Aynı sektör, ağustos ayında en yüksek girdi maliyeti enflasyonunun görüldüğü alan oldu. Elektrikli ve elektronik ürünlerde girdi fiyatları son beş ayın en hızlı artışını kaydetti.
Sektörlerin büyük bölümünde maliyet baskıları güçlenirken, ağaç ve kağıt ürünleri sektöründe girdi maliyetlerindeki artış geçen kasımdan bu yana en düşük seviyede gerçekleşti.
Artan girdi maliyetleri nedeniyle satış fiyatları da takip edilen tüm sektörlerde yükseldi.
