Goldman Sachs, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası’nın (TCMB) politika faizini yüzde 37 seviyesinde sabit tutmasına rağmen Türkiye’de finansal koşulların gevşemeye devam ettiğini belirtti. Bankaya göre TCMB’nin bir haftalık repo ihalelerine yeniden başlaması fonlama maliyetlerini aşağı çekerken, bankacılık sisteminde oluşan likidite fazlası TL mevduat faizlerinde de düşüşe neden oldu.
Goldman Sachs ekonomistleri Clemens Grafe ve Başak Edizgil tarafından hazırlanan değerlendirmede, ağustos ayının sonundan itibaren para politikası aktarım mekanizmasında yaşanan değişimin faizler ve finansman koşulları üzerindeki etkileri incelendi.
Bankaların fonlama maliyeti yüzde 40’tan yüzde 37’ye geriledi
Goldman Sachs’ın değerlendirmesinde öne çıkan başlıklardan biri TCMB’nin bankacılık sistemini fonlama yöntemindeki değişiklik oldu.
Merkez Bankası’nın ağustos sonunda bir haftalık repo ihalelerine yeniden başlamasıyla birlikte bankalar, daha önce kullanılan yüzde 40 faizli özel gecelik fonlama imkânı yerine yüzde 37 seviyesindeki politika faizinden fonlama sağlamaya başladı.
Bu değişiklik bankaların Merkez Bankası kaynaklı fonlama maliyetini yaklaşık 3 puan aşağı çekti.
Goldman Sachs’ın alternatif finansal koşullar endeksine göre fonlama yapısındaki değişimin ardından Türkiye’de finansal koşullarda 0,3 puanlık gevşeme meydana geldi.
Likidite fazlası mevduat faizlerini aşağı çekti
Bankacılık sisteminde oluşan likidite fazlasının etkisi mevduat piyasasında da görülmeye başladı.
Goldman Sachs’ın değerlendirmesine göre 4 Eylül’de sona eren haftada TL mevduat faizleri yaklaşık yüzde 44 seviyesine geriledi.
Banka, bu seviyenin yıllıklandırılmış politika faiziyle büyük ölçüde uyumlu hale geldiğini belirtti.
Fonlama maliyetlerindeki düşüş ve sistemdeki likidite fazlası, bankaların mevduat toplamak için ödemek zorunda kaldıkları faiz üzerinde aşağı yönlü baskı oluşturuyor.
Kredi faizleri aynı hızda düşmedi
Mevduat faizlerinde gerileme görülmesine karşın tüketici ve ticari kredi faizlerinin yüksek seviyelerini koruduğu belirtildi.
Goldman Sachs’a göre bu durum, finansal koşullardaki gevşemenin bankacılık sisteminin bütün ürünlerine aynı hızda yansımadığını gösteriyor.
Bankaların fonlama ve mevduat maliyetleri azalırken kredi kullanan hanehalkı ve şirketlerin karşılaştığı faiz oranlarında daha sınırlı bir gevşeme görülüyor.
Kredi büyümesinde farklı görünüm
Goldman Sachs, kredi piyasasındaki gelişmeleri de finansal koşullardaki değişimin göstergeleri arasında değerlendirdi.
TL cinsi kredilerin büyüme hızında yavaşlama görülmesine rağmen toplam kredi genişlemesinin 2024 yılının ortalarındaki seviyelere yakın seyrettiği belirtildi.
Banka, kredi hacmindeki bu görünüm ile fonlama ve mevduat faizlerindeki düşüşün birlikte değerlendirildiğinde Türkiye’de para ve kredi koşullarının gevşemeye devam ettiğine yönelik sinyaller verdiğini ifade etti.
TCMB faizi değiştirmedi ancak parasal aktarım gevşedi
TCMB, geçen haftaki Para Politikası Kurulu toplantısında politika faizini yüzde 37’de sabit tutmuştu. Goldman Sachs’ın değerlendirmesi ise politika faizinde doğrudan bir indirim yapılmamasına rağmen fonlama kompozisyonundaki değişikliklerin piyasalarda fiili bir gevşeme oluşturduğuna işaret ediyor.
Özellikle yüzde 40 seviyesindeki gecelik fonlamadan yüzde 37’lik haftalık repo fonlamasına geçiş, bankaların marjinal fonlama maliyetini düşürürken bunun ilk güçlü etkilerinden biri TL mevduat faizlerinde görülüyor.
Goldman Sachs, mevcut göstergelerin Türkiye’de finansal koşullardaki gevşemenin sürdüğüne işaret ettiğini, ancak kredi faizlerinin mevduat faizlerine kıyasla halen yüksek seviyelerde bulunduğunu belirtti.
