Yaş sebze ve meyve piyasasında fiyatların yapay biçimde yükseltildiği ve bu yolla haksız kazanç sağlandığı iddialarına yönelik yürütülen soruşturmada, 41 büyük dağıtıcı firmanın 41 yöneticisi hakkında gözaltı kararı verildi. Soruşturma kapsamında Hal Kayıt Sistemi ve Çiftçi Kayıt Sistemi verileri incelenirken, 1.029 çiftçinin beyanına başvuruldu.
Soruşturma makamlarının değerlendirmesine göre bazı büyük tedarikçilerin piyasadaki konumlarını kullanarak ürün arzını gerçekte olduğundan düşük, maliyetleri ise yüksek gösterdikleri; sahte müstahsil makbuzları aracılığıyla gerçeğe aykırı maliyet oluşturdukları iddia ediliyor.
1.029 çiftçinin beyanı alındı
Soruşturma kapsamında yaş sebze ve meyvenin üreticiden tüketiciye ulaşana kadar geçtiği fiyatlandırma süreci incelemeye alındı.
Aktarılan bilgilere göre Hal Kayıt Sistemi ile Çiftçi Kayıt Sistemi’ndeki veriler temin edilerek kapsamlı bir çalışma gerçekleştirildi.
Toplam 1.029 çiftçinin beyanı alınarak ürünlerin üreticiden hangi fiyatlarla çıktığı, tedarikçilere hangi koşullarda satıldığı ve sonraki aşamalarda fiyatların nasıl değiştiği incelendi.
Bu veriler aracılığıyla üretici fiyatları ile dağıtım ve perakende aşamalarındaki maliyetler arasında bağlantı kurulmaya çalışıldı.
Sahte müstahsil makbuzu iddiası
Soruşturmanın en dikkat çekici başlıklarından birini müstahsil makbuzlarına ilişkin iddialar oluşturdu.
Soruşturma makamlarının değerlendirmesine göre hallerde büyük tedarikçi konumunda bulunan bazı firmaların sahte müstahsil makbuzları düzenleyerek gerçek dışı maliyet oluşturduğu öne sürüldü.
Bazı şirketlerin ürün maliyetlerini gerçekte olduğundan daha yüksek gösterdiği, ürün arzını ise düşük göstererek piyasa fiyatlarının yukarı yönlü hareket etmesine neden olduğu iddia edildi.
Bu yöntemler aracılığıyla piyasada fiyat oluşumunun manipüle edildiği ve haksız kazanç sağlandığı şüphesi üzerinde duruluyor.
Ürün arzının düşük, maliyetlerin yüksek gösterildiği öne sürüldü
Soruşturma kapsamında incelenen şirketlerin önemli bölümünün yaş sebze ve meyve tedarik zincirinde yüksek hacimli dağıtıcılar olduğu belirtildi.
Hazırlanan raporda bazı firmaların piyasadaki ağırlıklarını kullanarak ürün arzına ilişkin verileri gerçeğin altında gösterdikleri, buna karşılık maliyet kalemlerini yükselttikleri iddia edildi.
Soruşturmanın, bu işlemlerin ürünlerin toptan ve perakende satış fiyatlarına nasıl yansıdığını ortaya çıkarmaya odaklandığı aktarılıyor.
Gıda fiyatlarındaki üretici-tüketici farkı yeniden gündemde
Soruşturma, Türkiye’de gıda enflasyonu ve üreticiden tüketiciye uzanan zincirde oluşan fiyat farklarının uzun süredir tartışıldığı bir dönemde başlatıldı.
Üretici kesimi ve sektör uzmanları, tarımsal üretim ile gıda tedarik sistemindeki yapısal sorunların çözülmemesi halinde hem çiftçilerin hem de tüketicilerin fiyatlama ve aracılık mekanizmalarındaki sorunlardan etkilenmeye devam edebileceğini belirtiyor.
Hakkında gözaltı kararı verilen şirket yöneticilerine yöneltilen iddiaların hukuki niteliği ise soruşturma ve devamındaki yargı sürecinin sonucunda kesinlik kazanacak.
