Sosyal Güvenlik Kurumu’nun (SGK) malulen emeklilik uygulamasında aranan sağlık, prim ve sigortalılık şartları netleşti. Çalışma gücünün en az yüzde 60’ını kaybettiği resmi sağlık kurulu raporuyla tespit edilen sigortalılar, gerekli koşulları sağlamaları halinde 1800 prim günüyle yaş şartı aranmadan malullük aylığına hak kazanabiliyor.
Malulen emeklilik, çalışma hayatı sırasında ortaya çıkan ciddi ve kalıcı sağlık sorunları nedeniyle çalışma gücünü önemli ölçüde kaybeden sigortalılara yönelik uygulanıyor. Sistemde temel kriterleri sağlık kurulu değerlendirmesi, prim gün sayısı ve sigortalılık süresi oluşturuyor.
Çalışma gücü kaybının en az yüzde 60 olması gerekiyor
5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun 25’inci maddesi kapsamında sigortalının malul sayılabilmesi için çalışma gücünün veya iş kazası ya da meslek hastalığı sonucunda meslekte kazanma gücünün en az yüzde 60’ını kaybettiğinin yetkili sağlık kurulları tarafından tespit edilmesi gerekiyor.
Kanser, organ nakli, ileri derecede kalp yetmezliği, Parkinson, multipl skleroz (MS) ile ağır görme ve işitme kayıpları gibi ciddi hastalıklar, kişinin çalışma gücü üzerindeki etkisine göre maluliyet değerlendirmesine konu olabiliyor.
Buradaki temel koşullardan biri, maluliyete neden olan rahatsızlığın sigortalının ilk kez çalışmaya başladığı tarihten sonra ortaya çıkmış olması. Sigorta başlangıcından önce mevcut olan hastalık veya engellilik durumları kural olarak malulen emeklilik kapsamında değerlendirilmiyor.
1800 prim günü ve 10 yıllık sigortalılık şartı
Sağlık kriterinin karşılanması tek başına malullük aylığı bağlanması için yeterli değil. Sigortalının en az 1800 gün malullük, yaşlılık ve ölüm sigortaları primi bildirilmiş olması gerekiyor.
Bunun yanı sıra ilk sigortalılık tarihinden itibaren en az 10 yıllık sigortalılık süresinin geçmiş olması şartı aranıyor.
Ancak başka birinin sürekli bakımına muhtaç derecede malul olduğu tespit edilen sigortalılar için 10 yıllık sigortalılık süresi şartı uygulanmıyor. Bu durumda 1800 prim gününün bulunması halinde yaş şartı aranmadan malullük aylığı bağlanabiliyor.
Başvuru SGK üzerinden başlatılıyor
Malulen emeklilik süreci, sigortalının bağlı bulunduğu Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğü veya Sosyal Güvenlik Merkezi üzerinden yaptığı başvuruyla başlıyor.
Sigortalının kendi imkanlarıyla özel hastanelerden aldığı raporlar tek başına SGK açısından maluliyet kararı verilmesi için yeterli kabul edilmiyor. Başvurunun ardından SGK tarafından yetkilendirilen devlet veya üniversite hastanelerine sevk gerçekleştiriliyor.
Hastanede yapılan tetkik ve muayeneler sonucunda hazırlanan sağlık kurulu raporu SGK’nın ilgili sağlık kurullarınca inceleniyor. Maluliyet oranının mevzuatta aranan seviyede olduğunun kabul edilmesi halinde aylık bağlama işlemleri başlatılıyor.
Malullük aylığında yaş şartı aranmıyor
Malulen emekliliğin normal emeklilikten temel farklarından biri yaş koşulunun bulunmaması. Sigortalı, gerekli sağlık, prim ve sigortalılık şartlarını yerine getirdiğinde emeklilik yaşını beklemeden malullük aylığına hak kazanabiliyor.
Bağlanacak aylığın tutarı ise sigortalının prim günleri, prime esas kazançları ve ilgili sosyal güvenlik mevzuatındaki aylık hesaplama kurallarına göre belirleniyor. Hesaplanan tutarın yürürlükteki en düşük emekli aylığının altında kalması halinde, mevzuatta öngörülen taban aylık uygulaması kapsamında ödeme alt sınıra tamamlanabiliyor.
Malullük aylığı bağlanan kişiler, sosyal güvenlik mevzuatındaki koşullar çerçevesinde Genel Sağlık Sigortası kapsamındaki sağlık hizmetlerinden yararlanmaya devam ediyor. Bakmakla yükümlü olunan aile bireyleri de gerekli şartları taşımaları halinde sağlık güvencesi kapsamında bulunuyor.
