Türkiye’de emekli sayısı 17 milyona yaklaşırken, artan yaşam maliyetleri ve yüksek enflasyon nedeniyle birçok emekli yeniden çalışma planı yapıyor. Bu süreçte en çok merak edilen konuların başında ise işe başlayan emeklilerin emekli maaşlarının kesilip kesilmeyeceği geliyor. Sosyal güvenlik mevzuatına göre belirli şartların sağlanması halinde emekli aylığı kesilmeden çalışmak mümkün.
Özellikle özel sektörde çalışan emekliler için uygulanan Sosyal Güvenlik Destek Primi (SGDP) sistemi, emekli aylığı ile birlikte çalışma imkanı sağlayan temel mekanizma olarak öne çıkıyor.
SGDP Sistemi Emekli Maaşının Kesilmesini Önleyebiliyor
Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) tarafından uygulanan Sosyal Güvenlik Destek Primi sistemi, emekli olduktan sonra özel sektörde çalışmaya devam eden kişiler için devreye giriyor. Bu sistem kapsamında, sigortalılığı Ekim 2008’den önce başlayan emekliler emekli aylıklarını almaya devam ederken aynı zamanda yeni işlerinden maaş da alabiliyor.
Çalışmaya başlanırken işveren tarafından SGK’ya yapılan işe giriş bildirgesinde SGDP seçeneğinin belirtilmesi gerekiyor. Bu bildirim yapıldığı sürece emekli aylığı kesilmeden çalışma mümkün oluyor.
Emekli Çalışanların Prim Kesintileri Daha Düşük
SGDP kapsamında çalışan emekliler için prim kesintileri normal çalışanlara göre daha düşük seviyede gerçekleşiyor. Özel sektörde emekli olmayan çalışanlardan işsizlik sigortası ve sosyal güvenlik primi olarak yaklaşık yüzde 15 oranında kesinti yapılırken, emekli çalışanlardan yapılan kesinti bunun yaklaşık yarısı kadar oluyor.
Örneğin brüt 60 bin lira maaş alan bir emeklinin maaşından yaklaşık 4 bin 500 lira SGDP primi kesiliyor. Aynı ücretle çalışan emekli olmayan bir çalışan için kesinti yaklaşık 9 bin liraya ulaşabiliyor. Ayrıca SGDP kapsamında çalışan emekliler iş kazası veya meslek hastalığı gibi durumlarda sosyal güvenlik sisteminin sunduğu haklardan yararlanabiliyor.
Kamu Kurumlarında Farklı Uygulama Geçerli
Özel sektörde emekli maaşı ile birlikte çalışma mümkün olsa da kamu kurumlarında farklı bir uygulama bulunuyor. Genel bütçeli kurumlar, belediyeler, kamu iktisadi teşebbüsleri veya sermayesinin yarısından fazlası kamuya ait şirketlerde görev alan emeklilerin aylıkları kesiliyor.
Bu kurumlarda çalışan emekliler hem emekli maaşı hem de kamu maaşı alamıyor. Kamu görevine başlayan emekliler tüm sigorta kollarına tabi olarak çalışıyor ve SGDP uygulamasından yararlanamıyor.
Kendi İşini Kuran Emekliler İçin Avantajlı Sistem
Emekli olduktan sonra kendi işini kuran veya şirket ortağı olan kişiler için uygulama daha farklı işliyor. Bağ-Kur kapsamında değerlendirilen bu kişiler, ticari faaliyet yürütürken emekli aylıklarını almaya devam edebiliyor.
Bu durumda emekli aylığından Sosyal Güvenlik Destek Primi kesintisi yapılmıyor ve emekliler maaşlarında herhangi bir azalma olmadan ticari faaliyetlerini sürdürebiliyor.
SGDP Primleri Yeni Emeklilik Hakkı Sağlamıyor
Emeklilerin yeniden çalışırken ödedikleri SGDP primlerinin ikinci bir emeklilik hakkı sağlayıp sağlamadığı da merak edilen konular arasında yer alıyor. Ancak SGDP kapsamında ödenen primler yeni bir emeklilik hakkı oluşturmaz.
Bu primler yaşlılık, malullük veya ölüm sigortası prim günlerine eklenmez ve mevcut emekli maaşının artmasına da katkı sağlamaz. Ayrıca bu primlerin toplu ödeme şeklinde geri alınması veya hizmet birleştirmesinde kullanılması mümkün değildir.
Çalışmaya Başlamadan Önce Bildirim Kontrolü Önemli
Emeklilerin yeniden çalışmaya başlamadan önce sosyal güvenlik statülerini ve işveren tarafından yapılacak SGK bildirimlerini kontrol etmeleri büyük önem taşıyor. Özellikle özel sektörde işe giriş bildirgesinde SGDP seçeneğinin doğru şekilde belirtilmemesi durumunda emekli aylığının kesilmesi gibi durumlarla karşılaşılabiliyor.
Bu nedenle emeklilerin çalışmaya başlamadan önce sosyal güvenlik kayıtlarını ve iş sözleşmelerini dikkatle incelemeleri öneriliyor.
