Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK), ağır ve tehlikeli işlerde çalışanlara erken emeklilik imkânı tanıyan Fiili Hizmet Süresi Zammı (FHSZ) uygulamasının kapsamını 2026 yılından itibaren genişletecek. Kamuoyunda “yıpranma payı” olarak bilinen sistem kapsamında bazı meslek grupları listeye dahil edilirken, bu alanlarda çalışan sigortalıların prim günlerine ilave süre eklenmesi ve emeklilik yaşından indirim yapılması sağlanacak.
Fiili Hizmet Süresi Zammı, özellikle risk düzeyi yüksek işlerde çalışanların daha erken emekliliğe ulaşmasına yönelik bir uygulama olarak yürürlükte bulunuyor.
Fiili hizmet süresi zammı ile erken emeklilik nasıl sağlanıyor?
FHSZ kapsamında çalışanların prim günlerine ek süre ilave ediliyor. Eklenen bu süre, sigortalının toplam prim gün sayısını artırırken, biriken günlerin belirli bir kısmı emeklilik yaşından düşülerek erken emeklilik hakkı doğuruyor.
Uygulama, uzun yıllar boyunca madenciler, askerler ve polis gibi meslek gruplarıyla öne çıksa da, zaman içinde sağlık personeli, basın çalışanları, itfaiye görevlileri ve ağır sanayi çalışanları gibi birçok meslek grubunu kapsayan bir yapıya dönüştü.
Prim günlerine yıllık 60, 90 veya 180 gün ekleniyor
Yıpranma payı kapsamındaki iş kollarında, normal şartlarda yıllık 360 gün olarak hesaplanan prim süresi, yapılan işin risk düzeyine göre artırılıyor. Buna göre sigortalıların primlerine yıllık bazda 60, 90 veya 180 gün ilave edilebiliyor.
Örneğin yıllık 90 gün ilave hakkı bulunan bir işte çalışan kişinin 1 yıllık çalışması, 360 gün yerine 450 gün olarak prim hesabına yansıyor.
En fazla 5 yıla kadar erken emeklilik hakkı
Fiili hizmet süresi zammı ile biriken ek prim süreleri, emeklilik yaşından düşülerek erken emeklilik imkânı sağlıyor. Uygulama kapsamında çalışanlar en fazla 5 yıl erken emekli olabiliyor.
Bazı çok ağır ve tehlikeli iş kollarında ise bu sürenin 8 yıla kadar çıkabildiği belirtiliyor.
Yıpranma payı uygulamasından yararlanabilen meslek grupları
SGK’nın fiili hizmet süresi zammı kapsamında yer alan meslek grupları arasında sağlık çalışanları, basın mensupları, maden ve yer altı işçileri, güvenlik güçleri, ağır sanayi çalışanları ve itfaiyeciler bulunuyor.
Sağlık sektöründe doktor, hemşire, ebe, hasta bakıcı, röntgen teknisyeni ve ambulans şoförü gibi görevlerde çalışanlar için yıllık 60 gün ilave süre uygulanıyor. Basın kartı sahibi gazeteciler ve medya çalışanları da sistem kapsamında yer alıyor.
Yıpranma payının en yüksek uygulandığı grupların başında ise maden ve yer altı işçileri geliyor. Bu alanda yıllık 180 güne kadar fiili hizmet süresi zammı sağlanabiliyor. Güvenlik güçleri kapsamında asker, polis, MİT personeli ve ceza infaz koruma memurları da fiili hizmet süresi zammından yararlanabiliyor.
Ağır sanayi tarafında ise demir-çelik tesislerinde çalışanlar ile cıva, asit gibi zararlı maddelerle temas eden işçiler uygulama kapsamındaki meslek grupları arasında yer alıyor. Yangınla mücadele eden itfaiye personeli de yıpranma payı uygulamasından faydalanan gruplar içinde bulunuyor.
2026 itibarıyla kapsama alınacak yeni sektörler
Yeni düzenlemeyle birlikte 2026 yılından itibaren fiili hizmet süresi zammı kapsamına dahil edilecek sektörler de netleşti. Buna göre çimento fabrikalarında çalışanlar, alüminyum üretim tesislerinde görev yapanlar, cam sanayi işçileri ve dökümhane çalışanları da yıpranma payı uygulamasından yararlanabilecek.
