Hazine ve Maliye Bakanlığı Vergi Denetim Kurulu Başkanlığı (VDK), büyük ölçekli şirket ortağı olduğu halde gelir vergisi beyannamesi vermeyen ve gelir–harcama düzeyi beyanlarıyla uyumsuz görülen mükelleflere yönelik başlattığı gözetim programında 15 milyar liralık matrah farkına ulaştı. Mayıs ayında devreye alınan Yüksek Gelir Grupları Gözetim ve Uyum Programı, 2023–2024 dönemine odaklanarak risk analiziyle tespit edilen 10 bin mükellefi kapsıyor.
Programın kapsamı ve hedefi
VDK, risk temelli analizler sonucu belirlediği büyük ölçekli şirket ortaklarını yakın izlemeye alarak, beyannamelerin zamanında ve doğru verilmesini, beyan–harcama uyumsuzluklarının giderilmesini amaçlıyor. Program, özellikle gelir vergisi beyannamesi vermemiş veya harcama profili beyan edilen gelirle örtüşmeyen yüksek gelir gruplarını hedefliyor.
İlk sonuçlar: Beyan dışından beyana
Çalışma kapsamında yaklaşık bin mükellef, hayatında ilk kez gelir vergisi beyannamesi verdi. Bu beyanlarla 1,2 milyar TL’yi aşan matrah oluştu. VDK müfettişlerinin yürüttüğü görüşmelerde, şirket ile ortakların hukuken ayrı kişiler olduğu vurgulanarak, şirketten ortağa kaynak akışının kâr dağıtımı yoluyla gerçekleştirilmesi gerektiği ve bu uygulamanın denetim riskini azalttığı anlatıldı.
Kâr dağıtımı kararlarının etkisi
Görüşmelerin ardından, daha önce hiç kâr dağıtmamış ya da sınırlı şekilde dağıtım yapmış yaklaşık bin mükellef, ortak oldukları şirketlerde kâr dağıtım kararı aldı. Bu adım, beyan edilen vergiler üzerinden 5,9 milyar TL tutarında ek matrah farkı yaratılmasına katkı sağladı.
Kurumlar vergisi tarafında artış
Programa dahil bazı mükellefler, kişisel beyanların yanı sıra ortağı oldukları yaklaşık 1.200 büyük ölçekli şirketin kurumlar vergisi matrahını da artırdı. Bu yolla kurumlar vergisi tarafında 7,7 milyar TL düzeyinde ek matrah bildirildi. Böylece gözetim programı toplamda yaklaşık 15 milyar TL’lik matrah farkına ulaştı.
Uyum düzeyi ve denetim süreci
Programa katılan mükelleflerin önemli bir bölümü yükümlülüklerine uyum gösterdi. Uyum sağlamayanlar için ise ilgili vergi denetimi süreçleri işletilecek. VDK, programın hem beyan doğruluğunu artırmayı hem de kayıt dışılıkla mücadelede caydırıcılığı güçlendirmeyi hedeflediğini belirtiyor.
Bakan Şimşek’ten mesaj: “Gözetim çalışmalarımız sürecek”
Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, yılbaşından bu yana yürütülen gözetim çalışmalarıyla büyük ölçekli şirketler ve yüksek harcama profiline sahip 50 binden fazla mükellefe ulaşıldığını kaydetti. Şimşek, “Bu yıl denetim oranları itibarıyla büyük şirketleri ve yüksek gelir gruplarını hedefledik. Geçen yıl incelenen büyük mükellef oranı %11 iken bu yıl %32’ye çıktı. Bir yandan ödenmesi gereken vergilerin tahsilini sağlarken diğer yandan vergide adalet ve etkinliği artırıyoruz. Kayıt dışılıkla mücadeleye yönelik gözetim çalışmalarımız devam edecek.” ifadelerini kullandı.
Bu çerçevede VDK, yüksek gelir gruplarında gelir vergisi beyannamesi, kâr dağıtımı ve kurumlar vergisi uygulamalarında uyumu artırmaya yönelik gözetim ve denetim faaliyetlerini sürdürecek.
