ABD ile İran arasındaki geçici ateşkesin uzatılmamasının ardından Hürmüz Boğazı’nda gerilim yeniden yükseldi. Brent petrolün varil fiyatı 91,14 dolara kadar çıkarken, boğazdaki tanker trafiğinin sert biçimde azalması küresel enerji arzına yönelik endişeleri artırdı.
Petrol fiyatlarındaki yükseliş haftanın ilk işlem gününde hızlandı. Brent petrol pazartesi gününü yüzde 2,65 artışla 90,87 dolardan tamamlarken, Batı Teksas türü (WTI) ham petrol 84,50 dolara yükseldi.
Yeni günün Asya işlemlerinde de yükseliş devam etti. Brent petrol 91,14 doları görürken, WTI ham petrol 85 doların üzerine çıktı. Böylece petrol fiyatları temmuz sonundan bu yana görülen yüksek seviyelere yeniden yaklaştı.
Hürmüz Boğazı’nda ticari gemi vuruldu
Bölgedeki güvenlik riskleri de petrol piyasasındaki fiyatlamaları etkiledi.
İngiliz deniz güvenliği otoritesinin bildirimine göre Hürmüz Boğazı çevresindeki bir ticari gemi bilinmeyen bir cisimle vuruldu. Olayda geminin makine dairesinin hasar aldığı belirtildi.
ABD ile İran arasındaki geçici ateşkes düzenlemesinin uzatılmaması da bölgedeki belirsizliği artırdı.
ABD yönetiminin 60 günlük sürenin ardından yeni bir uzatma düşünmediğini açıklamasının ardından İran tarafı, kalıcı anlaşmaya yönelik girişimlerin sonuçsuz kalması durumunda askeri tutumunu sertleştirebileceği yönünde mesajlar verdi.
Hürmüz’de tanker trafiği sert biçimde azaldı
Petrol piyasasının odağında Hürmüz Boğazı’ndaki ticari gemi geçişleri bulunuyor.
Gemi takip verilerine göre cumartesi günü boğazdan yalnızca beş emtia gemisi geçti. Pazar günü ise izleme sistemlerine yansıyan herhangi bir geçiş kaydedilmedi.
Bir önceki hafta sonunda Hürmüz Boğazı’ndan 31 geminin geçtiği belirtilirken, çatışmalar öncesinde günlük toplam gemi trafiğinin 130’un üzerine çıkabildiği ifade ediliyor.
Bazı gemilerin otomatik tanımlama ve takip sistemlerini kapatarak hareket edebilmesi nedeniyle veriler tüm geçişleri kapsamasa da ticari trafikteki düşüş petrol arzına ilişkin riskleri artırıyor.
Hürmüz’den günde yaklaşık 20 milyon varil petrol geçiyor
Hürmüz Boğazı, küresel petrol ticaretinin en kritik geçiş noktaları arasında bulunuyor.
Normal koşullarda boğazdan günlük yaklaşık 20 milyon varil petrol taşınıyor. Bu miktar, deniz yoluyla gerçekleştirilen küresel petrol ticaretinin yaklaşık dörtte birine karşılık geliyor.
Boğazdaki sevkiyatın aksaması veya uzun süre düşük seviyelerde kalması durumunda petrol piyasasındaki arz risk priminin yükselmesi bekleniyor.
Petrol fiyatlarındaki yükseliş tahvil piyasasına yansıdı
Enerji fiyatlarındaki yükseliş küresel tahvil piyasalarında da etkili oldu.
Petrol fiyatlarının enflasyonist baskıları yeniden artırabileceği beklentisiyle uzun vadeli ABD tahvillerinde satış görüldü. ABD’nin 10 yıllık tahvil faizi yüzde 4,73 civarına yükselirken, 30 yıllık tahvil faizi yüzde 5,31’in üzerine çıktı.
Hisse piyasalarında da satış ağırlıklı seyir izlendi. Önceki seansta S&P 500 ve Dow Jones Sanayi Endeksi yaklaşık yüzde 0,5 gerilerken, Nasdaq Bileşik Endeksi de günü düşüşle tamamladı.
Küresel petrol arzında düşüş beklentisi
Petrol piyasasındaki diğer risk unsuru küresel arz görünümü oldu.
Uluslararası Enerji Ajansı’nın ağustos raporunda, Orta Doğu’daki üretim ve sevkiyat sorunlarının etkisiyle 2026 küresel petrol arzında günlük ortalama 4,3 milyon varile ulaşabilecek kayıp yaşanabileceği öngörüldü.
Temmuz ayında küresel üretimde toparlanma görülmesine rağmen Körfez bölgesindeki üretimin çatışmalar öncesindeki seviyelerin altında kaldığı belirtildi.
Hürmüz Boğazı’ndaki tanker trafiğinin yeniden düzenli hale gelip gelmeyeceği ile ABD ve İran’dan gelecek diplomatik açıklamalar, petrol fiyatlarının yönü açısından yakından izleniyor.
