Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, Türkiye ekonomisine ilişkin genel bir değerlendirme yaparak, kayıt dışı ekonomiyle mücadelede kararlılık vurgusu yaptı. Şimşek, bazı meslek gruplarının gelir beyanlarını örnek göstererek vergi sistemindeki adaletsizlik algısına açıklık getirdi ve kamuoyunda sıkça tartışılan vergi yükü konusuna detaylı verilerle yanıt verdi.
“Kayıt Dışılık Vergi Yükünü Bozuyor”
Kanal 7’de katıldığı programda konuşan Hazine ve Maliye Bakanı Şimşek, Türkiye’de vergi ve sosyal güvenlik primlerinin milli gelire oranının 2023 itibarıyla yüzde 23,5 olduğunu belirtti. Bu oranın Avrupa Birliği’nde ortalama yüzde 40, OECD ülkelerinde ise yüzde 33,9 düzeyinde olduğunu ifade etti. Şimşek, Türkiye’de vergi yükünün görece düşük kalmasının önemli nedenlerinden birinin kayıt dışı ekonomi olduğunu vurguladı.
Dolaylı vergiler konusuna da değinen Bakan Şimşek, 2023 yılı itibarıyla bu vergilerin milli gelire oranının Türkiye’de yüzde 10,7 olduğunu, Avrupa Birliği’nde ise yüzde 13 seviyesinde gerçekleştiğini belirtti. Türkiye’nin dolaylı vergiler bakımından OECD ortalamalarına yakın olduğunu kaydeden Şimşek, gelir ve kurumlar vergisine ilişkin oranların da AB ve OECD ülkeleriyle kıyaslanabilir düzeyde olduğunu söyledi.
Meslek Gruplarının Gelir Beyanları Gündemde
Kayıt dışı ekonomiyle mücadele çerçevesinde bazı meslek gruplarının yıllık beyanlarına dikkat çeken Şimşek, şu bilgileri paylaştı:
- Aktör, aktris ve dublörlerin 2024’te 2023 yılına ilişkin beyan ettikleri ortalama aylık brüt gelir: 157 bin 265 TL
- Müzisyen, ses sanatçısı ve sunucuların ortalama aylık brüt gelir beyanı: 136 bin 900 TL
- Eczacıların ortalama beyanı: 66 bin 236 TL, kamu eczacısının brüt maaşı ise aynı dönemde 107 bin 64 TL
- Özel sektördeki doktorların ortalama gelir beyanı: 61 bin 31 TL, kamu doktorunun brüt maaşı ise 226 bin 942 TL
- Kuyumcuların aylık ortalama beyanı: 42 bin 360 TL
- Avukatların ortalama beyanı: 33 bin 641 TL, kamu avukatında bu rakam 100 bin 326 TL
Gıda ve hizmet sektörüne ilişkin beyanlar ise dikkat çekici düzeyde düşük kaldı:
- Restoranlar: 20 bin 329 TL
- Taksiciler: 12 bin 961 TL
- Büfeler: 11 bin 529 TL
- Bakkal ve marketler: 10 bin 149 TL
- Minibüsçüler: 8 bin 954 TL
- Kadın kuaförleri: 4 bin 729 TL
- Erkek kuaförleri: 3 bin 633 TL
Şimşek, bu rakamların özellikle büyükşehirler ve turistik bölgeler için gerçekçi olmadığını belirterek, kayıt dışılıkla mücadelenin daha da güçlendirileceğini ifade etti.
Vergi Denetiminde Teknoloji ve Yapay Zeka Dönemi
Bakan Şimşek, Gelir İdaresi Başkanlığı bünyesinde yapay zeka tabanlı algoritmalarla çalışan Risk Analizi Genel Müdürlüğü’nün daha da güçlendirileceğini ve teknolojik altyapının yoğun biçimde kullanılacağını açıkladı. Kayıt dışı ekonomiyle mücadelede yeni dijital denetim araçlarının devreye alınacağı ve risk temelli analizlerin yaygınlaştırılacağı bilgisi paylaşıldı.
Konkordato ve Finansal Durum Değerlendirmesi
Reel sektöre yönelik sıkılaşan finansal koşullarla ilgili eleştirilere de yanıt veren Şimşek, ocak-haziran döneminde konkordato ilan eden firma sayısının 3 bin 72 olduğunu söyledi. Bu firmaların özel sektör içindeki paylarının ise oldukça sınırlı olduğunu belirtti:
- Toplam ciro içindeki payı: %0,69
- İhracattaki payı: %0,59
- İstihdamdaki payı: %0,78
- Nakdi kredilerdeki payı: %0,88
Verilen bu oranların tümünün yüzde 1’in altında kaldığını ifade eden Şimşek, genel tabloya bakıldığında reel sektörde yapısal bir bozulma olmadığını söyledi.
Karşılıksız Çekler ve Tahsilat Sorunları
Haziran 2025 itibarıyla karşılıksız çeklerin toplam çeklere oranının yüzde 2,6 olduğunu belirten Şimşek, bu oranın 12 yıllık ortalama olan yüzde 2,5 düzeyine çok yakın olduğunu vurguladı. Ticari kredilerde tahsilat sorunu yaşanan oran ise yüzde 1,6 ile tarihsel ortalamanın (%3,1) oldukça altında kaldı.
“Enflasyon Düşüyor, Fiyat Artışı Yavaşlıyor”
Enflasyon konusunda da açıklamalarda bulunan Mehmet Şimşek, fiyat seviyesinin düşmesinin değil, fiyat artış hızının yavaşlamasının hedeflendiğini ifade etti. Şimşek, “Enflasyon düşüyor” ifadesinin “fiyatlar düşüyor” anlamına gelmediğini vurgulayarak şunları kaydetti:
“Bu yıl sonunda enflasyonu yüzde 30’un altına indireceğiz. 2025’te ise yüzde 20’nin altına düşmesini bekliyoruz. Üst sınırımız bu yıl için yüzde 29, gelecek yıl için yüzde 18. Hedeflerimize ulaşacağız.”
