Hazine ve Maliye Bakanlığı, 2026 yılı Eylül ayına ilişkin merkezi yönetim bütçe uygulama sonuçlarını kamuoyuyla paylaştı. Açıklanan verilere göre bütçe açığı, harcamaların gelir artışını belirgin biçimde geride bırakması sonucu eylül ayında 532 milyar 242 milyon lira seviyesine yükseldi. Yılın ilk dokuz ayını kapsayan ocak-eylül döneminde ise toplam bütçe açığı 1 trilyon 840 milyar 330 milyon liraya ulaştı.
Bütçe Giderlerindeki Artış Hızı Gelirleri Geride Bıraktı
Eylül ayında merkezi yönetim bütçe gelirleri, geçen yılın aynı ayına kıyasla yüzde 22,7 oranında artış kaydederek 1 trilyon 253 milyar 149 milyon lira olarak gerçekleşti.Buna karşılık bütçe giderleri aynı dönemde yüzde 34,1 oranında yükselişle 1 trilyon 785 milyar 391 milyon liraya tırmandı. Gider artış hızının gelirlerdeki artışın 11,4 puan üzerine çıkması, aylık açık rakamının rekor seviyede oluşmasında temel belirleyici oldu.
Harcamaların alt kalemleri incelendiğinde, faiz hariç bütçe giderlerinin geçen yılın aynı ayına göre yüzde 39,1 artarak 1 trilyon 522 milyar 351 milyon liraya yükseldiği görüldü.Faiz harcamaları ise 263 milyar 40 milyon lira seviyesinde gerçekleşti.Bu gelişmelerle birlikte bütçenin faiz dışı dengesi eylül ayında 269 milyar 202 milyon lira açık verdi.Geçen yılın eylül ayında 73 milyar 22 milyon lira faiz dışı açık verilmişti.
Ocak-Eylül Döneminde Toplam Harcamalar 13,9 Trilyon Lira Oldu
Yılın ilk dokuz aylık kümülatif tablosuna bakıldığında da gider tarafındaki ivmelenmenin korunduğu gözlendi.Ocak-eylül döneminde bütçe gelirleri bir önceki yılın aynı dönemine göre yüzde 34,5 artış göstererek 12 trilyon 107 milyar 800 milyon liraya çıktı.Vergi gelirleri bu dönemde yüzde 34,2 artarak 10 trilyon 401 milyar 981 milyon lira olurken, genel bütçe vergi dışı gelirleri 1 trilyon 390 milyar 478 milyon lira düzeyinde gerçekleşti.
Aynı dokuz aylık zaman diliminde merkezi yönetim bütçe giderleri yüzde 36,4 artış kaydederek 13 trilyon 948 milyar 130 milyon lira seviyesine yükseldi. Gelir ve gider arasındaki farkın büyümesiyle birlikte dokuz aylık toplam açık 1 trilyon 840 milyar 330 milyon lira olarak kayıtlara geçti. Geçen yılın aynı döneminde merkezi yönetim bütçesi 1 trilyon 217 milyar 278 milyon lira açık vermişti.Öte yandan, faiz dışı denge ocak-eylül döneminde 410 milyar 800 milyon lira fazla verdi.
Bütçe Gerçekleşme Oranları ve Mali Hedefler
Yılın bütününe yönelik hedefler açısından bakıldığında, 2026 yılı merkezi yönetim bütçe giderleri için öngörülen 18 trilyon 978 milyar 815 milyon liralık ödeneğin eylül ayı sonu itibarıyla önemli bir kısmı kullanıldı. Bütçe ödeneklerinin eylül ayındaki gerçekleşme oranı yüzde 9,4 olarak ölçüldü.
Mali disiplin ve bütçe dengesi açısından gelir artışının enflasyonun gerisinde kalması ve harcama tarafındaki yukarı yönlü baskı, yılın son çeyreğine girilirken izlenmesi gereken kritik unsurlar arasında yer almayı sürdürüyor. Bütçe uygulama sonuçları, dezenflasyon süreci kapsamında yürütülen mali sıkılaşma ve tasarruf tedbirlerinin uygulama sahasındaki seyrine ilişkin de somut göstergeler sunuyor.
