Hazine ve Maliye Bakanlığı Gelir İdaresi Başkanlığı (GİB), 18 Ekim 2024’te Resmi Gazete‘de yayımlanan tebliğ ile 7 bin lira ve üzerindeki ödemelere ilişkin önemli düzenlemeleri yürürlüğe koydu. Düzenlemeye göre, vergi mükellefi olmayan tüketiciler de dahil olmak üzere, vergi mükellefleriyle yapılan 7 bin liranın üzerindeki her türlü ödeme banka, finans kurumu veya PTT aracılığıyla gerçekleştirilecek.
Yeni dönemde, 7 bin liranın üzerindeki ödemelerin elden yapılmasına izin verilmeyecek, aksi takdirde hem ödemeyi yapan hem de ödemeyi alan taraflara ağır para cezaları uygulanacak.
Banka Üzerinden Ödeme Zorunluluğu
Düzenleme, mal veya hizmet bedelinin toplam tutarının 7 bin lirayı aşması durumunda, taksitli işlemleri de kapsıyor. Taksitlerin ayrı ayrı 7 bin liranın altında olması durumunda dahi, toplam tutar 7 bin lirayı geçtiğinde, tüm tahsilat ve ödemelerin banka veya aracı finansal kurumlar üzerinden yapılması gerekecek. Aynı gün içerisinde aynı kişi ya da kurumla yapılan işlemlerin toplamı 7 bin lirayı aşarsa, işlemler parça parça dahi olsa bu sınırdan itibaren tevsik (belgeleme) zorunluluğuna tabi olacak.
Kart kullanmayan tüketiciler, ödemelerini banka şubeleri, ATM’ler veya PTT aracılığıyla gerçekleştirdiklerinde, düzenlenen belgeler ile tevsik yükümlülüğünü yerine getirmiş sayılacak.
Kurala Uymayanlara Yüksek Cezalar
Tebliğe göre, 7 bin lira sınırına uyulmadığında hem ödemeyi yapan hem de ödemeyi alan taraflara ayrı ayrı özel usulsüzlük cezaları uygulanacak. Örneğin, nihai tüketiciler için uygulanacak en düşük ceza 5 bin lira olarak belirlendi. Cezalar, kişinin vergi mükellefi olup olmamasına bakılmaksızın uygulanacak.
İşletme türlerine göre ceza detayları:
- Birinci sınıf tüccarlar (bilanço esasına göre defter tutanlar): 20 bin lira ceza
- İkinci sınıf tüccarlar (işletme hesabı esasına göre defter tutanlar): 10 bin lira ceza
- Kazancı basit usulde tespit edilenler ve diğerleri: En az 5 bin lira ceza
Tevsik zorunluluğuna uyulmadığı halde, tarafların durumu ödemeyi takip eden 5 iş günü içinde Gelir İdaresi Başkanlığı’na bildirmesi halinde, işlem sahibine ceza uygulanmayacak.
Uygulamaya Örnek: Kuyumcu İşleminde Ceza Senaryosu
GİB’in verdiği örneğe göre, nihai tüketici Ayşe Hanım, bir kuyumcudan 25 bin liralık altın bilezik satın alıp bu tutarı elden ödediğinde, işlem tevsik zorunluluğuna aykırı olarak gerçekleşmiş oluyor. Bu durumda, işleme konu tutarın yüzde 10’u olan 2 bin 500 lira ceza gerektiriyor. Ancak, asgari ceza sınırı olan 5 bin liraya ulaşılamadığından, Ayşe Hanım’a 5 bin lira ceza kesilecek.
Ödemeyi alan kuyumcu, eğer birinci sınıf tüccar statüsündeyse 20 bin lira, ikinci sınıf tüccar statüsündeyse 10 bin lira ceza ile karşılaşacak.
Düzenlemenin Amacı ve Önemi
Bu düzenleme, kayıt dışı ekonomi ile mücadele kapsamında geliştirildi ve büyük tutarlı ödemelerin kayıt altına alınmasını amaçlıyor. Ödemelerin banka, finans kuruluşları veya PTT üzerinden yapılması, hem vergisel denetimi artıracak hem de ekonomik işlemlerin şeffaflığını sağlayacak.
